III FZ 200/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. [...] Sp. z o. o. I. S.K.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wr 1169/21 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji obu instancji w sprawie ze skargi A. [...] Sp. z o. o. I. S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2021 r. nr SKO 4011/376/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 3 listopada 2021 r. A. Sp. z o.o. I. S.K.A. z/s w K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/376/21, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r., w której powołując się na art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 dalej "P.p.s.a.") złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się do stwierdzenia, że: "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w wysokości 127 719 zł, podczas gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego i prawnego doprowadziłaby organy administracji do wniosku, iż zobowiązanie podatkowe jest w innej, dużo niższej wysokości". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 28 listopada 2022 r. odmówił wstrzymania ww. postanowienia wskazując, że obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy. W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazując, na czym szkoda miałaby polegać oraz nie przedkładając dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową (w zakresie istotnym dla oceny prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a) nie wykazała tych przesłanek. Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z dnia 22 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. Z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zażalenie oparł na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny i decydujący wpływ na wynik sprawy oraz rozstrzygnięcie, a to na naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać - akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej. Hasłowe jedynie powoływanie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku strony. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania jakichkolwiek okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może przy tym oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza możliwość jego uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zarzut dotyczący niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być poddawany ocenie sądu, gdyż w tym postępowaniu sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04). Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem jest niemożliwe, a rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05; postanowienie NSA z 12 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 749/18; postanowienie NSA z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 433/21). Sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Hipoteka przymusowa, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej, jest jedynie formą zabezpieczenia istniejących zaległości podatkowych i samo jej ustanowienie nie prowadzi do wyegzekwowania należności, nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10). Należy mieć jednakże na względzie wynikającą z art. 61 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odmienność przesłanek warunkujących przyznanie przez sąd administracyjny stronie skarżącej wyżej wskazanych form "pomocy". Mimo to ciężar wykazania tych przesłanek, jak wynika z konstrukcji powołanych przepisów, spoczywa na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 21 r., sygn. akt II FZ 163/21). Z akt dotyczących prawa pomocy wynika, że skarżąca nie posiada środków trwałych i nie prowadzi działalności operacyjnej. Okoliczność pozostawania przez skarżącą w trudnej sytuacji majątkowej nie została wykazana w kontekście tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji pogorszy sytuację spółki w stopniu, który mógłby odpowiadać pojęciu "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że wniosek skarżącej nie zawierał argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła też dokumentacji na poparcie twierdzenia, że wykonanie kwestionowanej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.