III FZ 201/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. Sp. z o. o. I. S.K.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 1169/21 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji obu instancji w sprawie ze skargi A. Sp. z o. o. I. S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 13 lipca 2021 r. nr SKO 4011/376/21 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 3 listopada 2021 r. A. Sp. z o.o. I. S.K.A. z/s w K. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/376/21, w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. W treści skargi, pełnomocnik skarżącej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Postanowieniem z 28 listopada 2022 r. Sąd oddalił ww. wniosek wskazując, że faktyczny brak uzasadnienia wniosku, które sprowadza się do powtórzenia fragmentu przepisu, praktycznie uniemożliwia merytoryczną ocenę wniosku. Pismem z 22 grudnia 2022 r. strona ponownie wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że właściwy sąd w księdze wieczystej nieruchomości należącej do skarżącej, dokonał wpisu hipoteki przymusowej, tytułem zabezpieczenia wykonania m.in. zaskarżonej decyzji. Tym samym nie tylko już grozi skarżącej wyrządzenie znacznej szkody, ale wręcz ta znaczna szkoda zaczyna występować, ze względu na istotne obniżenie wartości ww. wpisem do księgi wieczystej. Skarżąca wywiodła również, że w ramach postępowania o przyznanie jej prawa pomocy szczegółowo opisała i wykazała, że jej sytuacja gospodarcza jest niezwykle trudna. Do wniosku załączono dokumenty finansowe, które uprzednio zostały już złożone do akt dotyczących prawa pomocy. Ponad te materiały skarżąca przedłożyła dowód wpisu ww. hipoteki. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powołana przez skarżącą okoliczność obciążenia hipoteką nieruchomości, nie odpowiada pojęciu wyrządzenia skarżącej szkody, o którym mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.). Z akt dotyczących prawa pomocy wynika, że skarżąca nie posiada środków trwałych i nie prowadzi działalności operacyjnej - nic w sprawie nie wskazuje, że skarżącej dla funkcjonowania potrzebne jest dysponowanie prawem własności tej konkretnej nieruchomości. Odnosząc się natomiast do stwierdzeń skarżącej o pozostawaniu w trudnej sytuacji majątkowej, Sąd pierwszej instancji wskazał, że okoliczność taka sama w sobie jest bez znaczenia w sprawie oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Znaczenie miałoby dopiero ustalenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji pogorszy sytuację gospodarczą/rynkową spółki w stopniu, który mógłby odpowiadać pojęciu "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Skarżąca takiego zagrożenia nie wykazała. W związku z powyższym postanowieniem z 31 stycznia 2023 r. sąd pierwszej instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na powyższe rozstrzygnięcie pismem z 23 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zażalenie oparł na naruszeniu przepisów postępowania, które miało istotny i decydujący wpływ na wynik sprawy oraz rozstrzygnięcie, a to na naruszeniu art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji tj. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 13 lipca 2021 r., SKO 4011/376/21 oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji, tj. decyzji Burmistrza Gminy P. z 27 maja 2021 r. o znaku sprawy RBP.3120.1.21.4.2021, nie grozi wyrządzeniem znacznej szkody skarżącej. Pełnomocnik skarżącej uzasadniając zarzuty zażalenia przytoczył te same okoliczności jak w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego na podstawie którego wydano zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 194 § 3 p.p.s.a., wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, iż na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane w całości zostanie wykonanie zaskarżonej decyzji organu II instancji a także organu I instancji. Względnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił z jakiejkolwiek przyczyny ww. wniosku, mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 188 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy w ten sposób, iż na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane w całości zostanie wykonanie zaskarżonej decyzji organu II instancji a także organu I instancji. Względnie, z daleko posuniętej ostrożności procesowej, gdyby Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnił z jakiejkolwiek przyczyny ww. wniosku, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu. Na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym, według norm prawem przepisanych. Do zażalenia podobnie jak do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego załączono dokumenty finansowe, które uprzednio zostały złożone do akt dotyczących prawa pomocy oraz dowód wpisu hipoteki przymusowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 powołanej ustawy, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przytoczony przepis znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 193 p.p.s.a. W orzecznictwie za ugruntowany należy uznać - akceptowany przez skład orzekający w niniejszym postępowaniu - pogląd kładący nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 20 sierpnia 2018 r., II FSK 1837/18; z 14 listopada 2018 r., I FSK 1223/17; z 20 listopada 2018 r., II FZ 638/18; z 21 października 2020 r., I GSK 1277/20 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Uzasadnienie zgłoszonego żądania powinno zatem zawierać opis okoliczności decydujących o potrzebie zastosowania tymczasowej ochrony sądowej. Brak należytego uzasadnienia żądania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wyklucza możliwość jego uwzględnienia. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zarzut dotyczący niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być poddawany ocenie sądu, gdyż w tym postępowaniu sąd bada jedynie zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 9 lipca 2004 r., sygn. akt FZ 163/04). Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na niezgodności decyzji z prawem jest niemożliwe, a rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 184/05; postanowienie NSA z 12 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 749/18; postanowienie NSA z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 433/21). Sam fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka, nie przesądza o konieczność wstrzymania jej wykonania. Hipoteka przymusowa, na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej, jest jedynie formą zabezpieczenia istniejących zaległości podatkowych i samo jej ustanowienie nie prowadzi do wyegzekwowania należności, nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Materiał, do którego odnosi się sąd administracyjny kontrolujący zasadność wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, może być materiałem, który po części został dołączony do wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 417/10). Należy mieć jednakże na względzie wynikającą z art. 61 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. odmienność przesłanek warunkujących przyznanie przez sąd administracyjny stronie skarżącej wyżej wskazanych form "pomocy". Mimo to ciężar wykazania tych przesłanek, jak wynika z konstrukcji powołanych przepisów, spoczywa na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 21 r., sygn. akt II FZ 163/21). Z akt dotyczących prawa pomocy wynika, że skarżąca nie posiada środków trwałych (formularz PPPr) i nie prowadzi działalności operacyjnej (pismo skarżącej z 13 maja 2022 r. w aktach SPP). Okoliczność pozostawania przez skarżącą w trudnej sytuacji majątkowej nie została wykazana w kontekście tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji pogorszy sytuację spółki w stopniu, który mógłby odpowiadać pojęciu "znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków". Jak zauważył sąd pierwszej instancji skarżąca takiego zagrożenia nie wykazała. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że wniosek skarżącej nie zawierał argumentacji wystarczającej do udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła też dokumentacji na poparcie twierdzenia, że wykonanie kwestionowanej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.