III FZ 423/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 594/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 grudnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r., III SA/Wa 594/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi J.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 30 grudnia 2021 r. w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że należało odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy brak wstrzymania zaskarżonej decyzji będzie skutkował egzekucją z majątku skarżącej w postaci domu, który skarżąca zajmuje z mężem i dziećmi i tym samym pozbawi skarżącą i jej rodzinę dachu nad głową. Skarżąca zaskarżając w całości postanowienie, wniosła o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Podkreślenia wymaga, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz wnioski i twierdzenia skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jakkolwiek skarżąca powołała się na przesłanki z powyższego artykułu, to jednak nie wykazał, aby okoliczności spełniały zakres co najmniej jednej z nich. Trafnie w tym zakresie stwierdził WSA w Warszawie, że skarżąca lakonicznie uzasadniła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez przedstawienia żadnych materiałów dowodowych obrazujących jej sytuację majątkową, z których wynikałoby, że istnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie skarżąca ponownie przytoczyła informacje, które uprzednio zawarła w skardze wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wskazała na typowe, a nie nadzwyczajne, skutki egzekucji świadczenia pieniężnego wiążące się z natury rzeczy z utratą majątku. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła bowiem nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Także fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka nie przesądza o konieczności wstrzymania jej wykonania, gdyż obrazuje ona tylko trudności z ewentualnym przeprowadzeniem egzekucji. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się skarżąca, jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, niemniej wywieranie określonych skutków finansowych u zobowiązanego jest normalną konsekwencją przeprowadzenia egzekucji administracyjnej, a instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż dołączone do wniosku przez skarżącą kserokopia zaświadczenia o dochodach oraz załączony do zażalenia harmonogram spłat zaciągniętych kredytów, nadal nie obrazują w pełni sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej. Przede wszystkim, jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, kserokopia "zaświadczenia o dochodach" z 17 stycznia 2022 r. nie może mieć mocy dowodowej, ponieważ nie stanowi ani oryginału ani potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii rzeczonego dokumentu, ponadto kopia ta obrazuje dochody za jeden miesiąc grudzień 2021 r., co jest niewystarczające do przedstawienia sytuacji materialnej skarżącej. Ponadto strona w swoim wniosku nie uwzględniła dochodów i majątku małżonka, nie wskazała na posiadane ruchomości i nieruchomości. To zaś niezbędne jest dla pełnego zobrazowania sytuacji majątkowej skarżącej i możliwości dokonania oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przypomnieć przy tym należy, że to na wnioskującym o wstrzymanie wykonania spoczywa obowiązek takiego sformułowania wniosku, aby w dokładny i wszechstronny sposób obrazował jego sytuację finansową i majątkową, a tym samym uprawdopodobnił, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do niego zasadne. Obowiązkiem skarżącej było więc przedstawienie konkretnych okoliczności, które mogą wystąpić w następstwie wykonania zaskarżonej decyzji, a także poparcie ich stosownymi dokumentami. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje również, że gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy aktu rodzącego obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem wnioskodawcy, konieczne jest zobrazowanie okoliczności potwierdzających trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wywiązał się z tych obowiązków. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.