III FZ 517/22

Dnia 5 października 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 5 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 sierpnia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 1656/22 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Warszawie z dnia 17 maja 2022 r., nr 1401-IEW4.4121.2022.MP w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 10.08.2022 r. o sygn. III SA/Wa 1656/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi W. G. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 17.05.2022 r. nr 1401-IEW4.4121.2022.MP, wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.). 2. Przebieg postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie. 2.1. Skarżący w skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na prawdopodobieństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że nie posiada środków na pokrycie w całości kwoty wynikającej z decyzji, oraz że zajęcie rachunków bankowych może sparaliżować prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Skarżący wskazał, że w przypadku niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pozbawiony zostanie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, która jest jego wyłącznym źródłem utrzymania i w następstwie tego aktualna sytuacja majątkowa może stać się trudna. 2.2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem WSA w Warszawie skarżący nie wykazał istnienia określonych w powołanym przepisie przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Podał wprawdzie, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale nie uprawdopodobnił tych okoliczności w dostateczny sposób. Zdaniem Sądu skarżący nie przedstawił swojej obecnej sytuacji majątkowej i finansowej przez przedłożenie dokumentów źródłowych, które potwierdziłyby, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu poniesienie wymaganych zobowiązań. Nie wskazał w szczególności stopnia dotychczasowego zadłużenia, wartości posiadanego majątku ruchomego i nieruchomości, wysokości środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, jak również nie przedłożył żadnych dokumentów, które uprawdopodabniałyby dane dotyczące jego sytuacji majątkowej i finansowej. 3. Stanowisko skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3.1. Skarżący zaskarżył opisane postanowienie w całości oraz wniósł o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Ponownie wskazał, że w przypadku niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji pozbawiony zostanie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, która jest jego wyłącznym źródłem utrzymania. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez prawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionych okolicznościach, zobrazowanych przez zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Taka konkretyzacja jest obowiązkiem wnioskodawcy. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Mając na względzie powyższe okoliczności oraz wnioski i twierdzenia skarżącego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że jakkolwiek skarżący powołał się na przesłanki z powyższego artykułu, to jednak nie wykazał, aby okoliczności spełniały zakres co najmniej jednej z nich. Trafnie w tym zakresie wypowiedział się WSA w Warszawie, że skarżący lakonicznie uzasadnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez przedstawienia jakichkolwiek danych obrazujących jego sytuację majątkową, z których wynikałoby, że istnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W zażaleniu na postanowienie WSA w Warszawie skarżący ponownie przytoczył informacje, które uprzednio zawarł we wniosku o wstrzymanie wykonania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wskazał na typowe, a nie nadzwyczajne, skutki egzekucji świadczenia pieniężnego wiążące się z natury rzeczy z utratą majątku. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła bowiem nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że - po pierwsze - zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może m.in. rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Po drugie zaś - w świetle art. 8-10 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Także fakt, że kwota wynikająca z zaskarżonej decyzji jest wysoka nie przesądza o konieczności wstrzymania jej wykonania, gdyż obrazuje ona tylko trudności z ewentualnym przeprowadzeniem egzekucji. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji, której obawia się skarżący, jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, niemniej wywieranie określonych skutków finansowych u zobowiązanego jest normalną konsekwencją przeprowadzenia egzekucji administracyjnej, a instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. 4.2. Mając na uwadze powyżej przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sędzia NSA Stanisław Bogucki