III FZ 97/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dominik Gajewski po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia O. T. i V. I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Łd 612/23 w przedmiocie wyłączenia asesora w sprawie ze skargi O. T. i V. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 30 maja 2023 r. nr KO.400.172.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. postanawia oddalić zażalenie.

III FZ 97/24 UZASADNIENIE Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., I SA/Łd 612/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA) oddalił wniosek o wyłączenie asesora. Pismem z 11 grudnia 2023 r. skarżący O. T. i V. I. złożyli wniosek o wyłączenie asesora WSA od orzekania z powodu utraty zaufania oraz wątpliwości, co do bezstronności asesora. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że asesor WSA był w składzie orzekającym w sprawie I SA/Łd 879/22, która dotyczy "kontynuacji sprawy obecnej" oraz powołano się na istnienie przesłanek o charakterze emocjonalnym. Asesor WSA G. P. 18 grudnia 2023 r. złożył oświadczenie, że nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 t.j. – dalej: p.p.s.a.). WSA, analizując przedmiotowy wniosek w kontekście przywołanych wyżej przesłanek z art. 18 i art. 19 p.p.s.a. stwierdził, iż nie dopatrzył się żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Sąd wskazał, iż wniosek o wyłączenie sędziego nie może być uwzględniony wyłącznie dlatego, że wskazany sędzia orzekał we wcześniejszej sprawie, w której wnioskodawcy byli stroną. Sąd wyjaśnił, że orzekanie przez sędziego w innych sprawach nie oznacza, że sędzia ten nie ocenia spraw strony w sposób bezstronny. Prawidłowość rozstrzygnięć sądu może być kwestionowana jedynie w drodze środków zaskarżenia przysługujących stronie w toku postępowania. Sąd I instancji podkreślił, że do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego nie jest wystarczająca sama utrata przez wnioskodawcę wiary w bezstronność sędziego. Konieczne jest wskazanie realnych, obiektywnych i poważnych powodów żądania. Ponadto rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze wskazuje się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tabor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość, s. 273). Sąd wskazał, że nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie, czy też stronniczo. Podobnie - subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (postanowienie z 1 października 2014 r., sygn. II OZ 1008/14, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wnieśli o jego zmianę i wyłączenie asesora od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 612/23. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że art. 18 p.p.s.a. określa przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. W niniejszej sprawie nie została ujawniona żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Ponadto, art. 19 p.p.s.a. wskazuje na wyłączenie sędziego na jego wniosek lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Według tego przepisów prawa podstawą wyłączenia asesora jest istnienie obiektywnej okoliczności, która mogłaby wywoływać wątpliwości, co do bezstronności sędziego. W szczególności, wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. może podlegać asesor, który z innych przyczyn niż wymienione w art. 18 p.p.s.a., mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy. Wnioskowanie o wyłączenie asesora na podstawie art. 19 p.p.s.a., nie może prowadzić do wyeliminowania z postępowania sędziów lub asesorów, których strona w swoim subiektywnym przekonaniu uznaje za stronniczych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż w zażaleniu nie wykazano istnienia żadnej okoliczności, która mogłaby rodzić wątpliwość co do bezstronności asesora. Sam zarzut braku bezstronności, oparty na subiektywnym przekonaniu skarżących, nie jest wystarczający do wyłączenia na podstawie art. 19 p.p.s.a. Wobec tego, nie zachodziły podstawy do uwzględnienia wniosku, a wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji należy uznać za zgodne z prawem. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że jeżeli sędzia reprezentuje pogląd prawny, w ocenie skarżącego, dla niego niekorzystny, oraz że wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi to podstawy wyłączenia sędziego. Taka sytuacja nie może być oceniana jako okoliczność mogąca wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia bądź opierające się na naruszeniu przepisów procesowych w toku postępowania mogą uzasadniać wniesienie środka odwoławczego, a nie wniosku o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z 5 maja 2021 r., sygn. akt I OZ 324/21, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przesłanki wyłączenia sędziego lub asesora nie może stanowić okoliczność, że sędzia lub asesor brał udział w rozpoznawaniu innych spraw skarżącego wyrażając przy tym określone poglądy prawne. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej (por. wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2022 r. sygn. akt I GSK 3125/18, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.