III OZ 174/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 355/21 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 355/21, po rozpoznaniu wniosku H. M., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 30 listopada 2022 r., oddalił skargę H. M. (rozpoznaną na rozprawie), wniesioną na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 7 grudnia 2020 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W dniu 30 grudnia 2022 r. (k. 433), skarżąca H. M. złożyła m.in. wniosek: "o przesłanie wyroku z 30.11.22 r.", wydanego w sprawie o sygn. VII SA/Wa 355/21. Następnie w dniu 5 stycznia 2023 r. (k. 434) złożyła m.in. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenia uzasadnienia ww. wyroku, wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia i jego doręczenie. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżąca wyjaśniła, że do dnia 4 stycznia 2023 r., nie miała wiedzy, że w ciągu 7 dni od wydania wyroku powinna złożyć wniosek o sporządzenie i doręczenie jego uzasadnienia. Również w dniu 4 stycznia 2023 r., dowiedziała się, że warunkiem złożenia skargi kasacyjnej jest uprzednie złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie. Skarżąca podniosła także, że wobec choroby nie mogła stawić się na posiedzeniu wyznaczonym na dzień 30 listopada 2022 r. Chciała uczestniczyć osobiście w rozprawie, dlatego kilkukrotnie wnosiła o jego odroczenie. Dodała, że nikt nie powiadomił ją ani o posiedzeniu wyznaczonym na dzień 30 listopada 2022 r., ani o tym, że go nie odroczono, ani tym bardziej o tym, że wydano na nim wyrok i powinna w ciągu 7 dni złożyć wniosek o jego uzasadnienie i doręczenie, aby mieć możliwość złożenia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmawiając przywrócenia terminu stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Z przedstawionych przez skarżącą w niniejszej sprawie okoliczności wynika bowiem, że miała ona świadomość o wyznaczonej rozprawie na dzień 30 listopada 2022 r. Powyższe potwierdza również wysłane zawiadomienie o terminie rozprawy, wyznaczonej na dzień 30 listopada 2022 r., zarówno do skarżącej osobiście, jak i jej pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Wyrok oddalający skargę zapadł w dniu 30 listopada 2022 r., przy czym skarżąca nie stawiła się na rozprawę. W jej imieniu stawił się pełnomocnik ustanowiony z urzędu, któremu (jak wynika z akt sprawy), dzień wcześniej skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo. Zdaniem Sądu meriti, wbrew twierdzeniu skarżącej, posiadała ona wiedzę o terminie, przewidzianym na złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę. O powyższym została bowiem pouczona przez Sąd przy zawiadomieniu o rozprawie. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru powyższego zawiadomienia wynika, że skarżąca osobiście odebrała korespondencję sądową, informującą o terminie rozprawy oraz zawierającą stosowne pouczenia. Wobec nie otrzymania informacji o odroczeniu wyznaczonej na dzień 30 listopada 2022 r. rozprawy, skarżąca mogła z ostrożności procesowej złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, czego nie uczyniła. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku jest czynnością nieskomplikowaną. Co więcej, jak wynika z akt sprawy, skarżąca do czasu wydania wyroku podejmowała szereg czynności procesowych. Nadto, skarżąca została prawidłowo pouczona o możliwości złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie 7 dni, od ogłoszenia sentencji wyroku, co jej warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej. Powyższe w kontekście obowiązków, które nakłada art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", na wnioskodawcę ubiegającego się o przywrócenie terminu, pozwoliło zdaniem Sądu pierwszej instancji przyjąć, że wyjaśnieniom skarżącej nie można nadać znaczenia uprawdopodobniającego, że niedochowanie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było niezawinione. Z powyższych przyczyn, wobec braku przesłanek do przywrócenia terminu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła H. M. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 P.p.s.a., równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw. Warunkiem przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, LEX nr 493641 oraz z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1052/17, LEX nr 2373089). Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, a także kwestie podniesione w zażaleniu, uznał za prawidłowe stanowisko Sądu pierwszej instancji o braku podstaw do jego uwzględnienia. Strona nie uprawdopodobniła bowiem, że uchybienie terminu do dokonania czynności nastąpiło bez jej winy. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w zawiadomieniu o terminie rozprawy została prawidłowo pouczona o terminie złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zauważyć należy, że ww. zawiadomienie w punkcie drugim w sekcji: "Pouczenie dla stron postępowania" stanowi wprost, że: "Sentencji wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego na rozprawie, Sąd nie doręcza stronom z urzędu z wyjątkiem strony działającej bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, która na skutek pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, i której Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego (art. 140 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.)". Pouczenie to zawiera także informację, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.). Powyższe zawiadomienie skarżąca odebrała osobiście w dniu 10 listopada 2022 r. ( zpo k. 407). Wobec tak jednoznacznej treści pouczenia nie można podzielić argumentacji skarżącej, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez stronę. Skarżąca dbając należycie o swoje interesy powinna ustalić, czy w sprawie zapadł wyrok i jaka jest jego treść, przy czym ustalenia te powinny zostać dokonane w takim czasie, aby możliwe było skuteczne złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Należy przy tym podkreślić, że przedmiotowe zawiadomienie o rozprawie zostało odebrane przez skarżącą na dwadzieścia dni przed posiedzeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a sama zainteresowana miała dostatecznie dużo czasu, aby do niej w odpowiedni sposób się przygotować. Wskazać również należy, że z załączonej do akt sprawy kserokopii wyników badań skarżącej nie wynika, aby w przewidzianym do tego terminie skarżąca nie była w stanie złożyć wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Wobec powyższego, Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że skarżąca nie dochowała należytej staranności. W konsekwencji trafnie uznał, że złożony wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał na uwzględnienie, a zatem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.