III OZ 295/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Gl 219/25 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów oraz asesora sądowego w sprawie ze skargi A.G. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Chorzowie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej postanawia oddalić zażalenie.

A.G. (dalej w skrócie: "skarżący") przedmiotem skargi w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach uczynił bezczynność Prokuratora Rejonowego w Chorzowie w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Następnie skarżący wniósł o wyłączenie od orzekania w tej sprawie: sędziego WSA Marzanny Sałudy, sędziego WSA Adama Gołucha oraz asesora WSA Adama Pawlyty. Zdaniem skarżącego, "dotychczasowe procedowanie w podobnych sprawach z moich skarg, w ocenie postronnych i niezaangażowanych w sprawę osób, wywołało uzasadnione wrażenie o wyjątkowej stronniczości oraz braku jakiejkolwiek chęci zrozumienia, iż skargi nie dotyczą czynności procesowych, lecz administracyjnych, w tym nieprzyjmowania pism prawidłowo wniesionych wg obowiązującego prawa wspólnotowego i krajowego". Skarżący podkreślił, iż w/w asesor "(...) już przy przyjmowaniu skarg oddalał je, wykazując stronniczość i brak chęci zrozumienia meritum skarg, utwierdzając tym samym sprawców w słuszności swojego procederu. Notabene ignorował również nakazy prawa i wnioski w trybie art. 304 k.p.k. zawarte w skargach (...) Asesor, notabene jako sprawozdawca – nie zapewnia konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż nawet, gdyby chciał, nie może obiektywnie zreferować sprawy Składowi Orzekającemu". W złożonych w dniach: 13 listopada 2025 r. oraz 16 i 18 grudnia 2025 r. oświadczeniach, sędzia WSA Marzanna Sałuda, sędzia WSA Adam Gołuch oraz asesor WSA Adam Pawlyta podali, że w sprawie nie zachodzą żadne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 stycznia 2026 r. sygn. akt III SAB/Gl 219/25 oddalił wniosek o wyłączenie w/w sędziów oraz asesora sądowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 18, art. 19 i art. 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wskazując, że charakter instytucji wyłączenia sędziego (asesora sądowego) jest oczywisty i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości co do jego bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wątpliwości co do bezstronności w/w sędziów oraz asesora skarżący wywodzi z faktu orzekania przez nich w sprawach, w których zapadły niekorzystne dla skarżącego orzeczenia. Podkreślił, że powołane przez skarżącego orzeczenia w sprawach, w których orzekali wskazani we wnioskach o wyłączenie sędziowie oraz asesor, dotyczyły innych spraw, rozstrzyganych w innym przedmiocie. Nie ma przy tym znaczenia, że sprawy te pozostają ze sobą do pewnego stopnia w związku, a także występują w nich identyczne zagadnienia prawne. Udział sędziego czy asesora w postępowaniach wcześniejszych, zakończonych niekorzystnymi dla wnioskującego wyrokami, nie stanowi bowiem samodzielnej podstawy do uznania, że dalsze działania danego sędziego będą miały charakter stronniczy (por. postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 559/12). Zaznaczyć należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być obiektywna, realna i dotyczyć tej konkretnej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może w związku z tym sędzia, który z określonej przyczyny mógłby na przykład być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, iż skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych, leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, a okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym). W ocenie WSA w Gliwicach, skarżący takiego zarzutu nie uprawdopodobnił. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji uwzględnił także złożone do akt sprawy oświadczenia w/w sędziów oraz asesora sądowego, z których wynika, że żadne okoliczności dotyczące ich wyłączenia od udziału w sprawie nie zachodzą. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia A.G. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził niezadowolenie ze stanowiska zajętego w tej sprawie przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie zaś do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się odpowiednio do wyłączenia m.in. asesora sądowego. Instytucja wyłączenia sędziego (asesora sądowego), zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, który nie pozostaje w relacjach osobistych ze stronami oraz nie ma określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego (asesora sądowego) we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się zatem do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego (asesora sądowego) w rozpoznaniu określonej sprawy. W niniejszej sprawie – wbrew twierdzeniu skarżącego – brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego WSA Marzanny Sałudy, sędziego WSA Adama Gołucha oraz asesora WSA Adama Pawlyty. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego (asesora sądowego) od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie w tej sprawie instytucji wyłączenia sędziego (asesora sądowego) w oparciu o art. 19 p.p.s.a. W szczególności takim powodem nie jest wyłącznie subiektywne przekonanie skarżącego o braku bezstronności w/w sędziów oraz asesora, o dyskryminacji z ich strony, czy też o "braku chęci zrozumienia meritum skarg". Podjęcie przez w/w sędziów oraz asesora niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, działań co do jego osoby w innych sprawach toczących się z jego udziałem – nie stanowi automatycznej podstawy do wyłączenia ich od orzekania w niniejszej sprawie, gdyż skarżący może podnosić zarzuty dotyczące ewentualnych uchybień procesowych w przewidzianych do tego prawem stosownych środkach odwoławczych. Ponadto wskazać należy, iż sędziowie oraz asesor sądowy, których dotyczył wniosek, w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji złożyli wymagane oświadczenia. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego czy asesora sądowego przemawia za wiarygodnością złożonego oświadczenia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność takiego oświadczenia (por. np. postanowienia NSA z dnia: 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12; 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13; 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14). Podkreślić jedocześnie należy, iż instytucja wyłączenia sędziego (asesora sądowego) nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów (asesorów), których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. np. postanowienie NSA z dnia 3 lutego 2022 r., sygn. akt III OSK 6446/21 i powołane tam orzecznictwo). Przyczyny wyłączenia sędziego (asesora sądowego) muszą mieć zatem zawsze charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.