III SA/Gl 833/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 16 lipca 2025 r. nr SKO.K/41.3/584/2025/7974/KC w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę.

Przedmiotem skargi D. K. (dalej Skarżąca lub Strona) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach wydana w przedmiocie skierowania Skarżącej na badanie lekarskie. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Decyzją z dnia 2 kwietnia 2025 r. nr KTJ.5430.1637.2024.144.25.WB, wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej k.p.a.) oraz art. 99 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 75 ust. 1 pkt 5 oraz art. 76 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1210, dalej u.o.k.p.) w związku z wnioskiem Komendanta Powiatowego Policji w M. z dnia 21 lutego 2025 r. L. dz. [...], Starosta M. (dalej również organ pierwszej instancji lub Starosta) skierował Skarżącą na badanie lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w ramach posiadanych uprawnień kat. "AM, BI, B". Wskazał, że badanie należy przeprowadzić w dowolnym Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji. 2. Pismem z dnia 6 maja 2025 r. (złożonym w organie pierwszej instancji w dniu 7 maja 2025r.) Strona wniosła od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. Do odwołania dołączyła m.in. kopię: - orzeczenia lekarskiego nr [...] z 27 lipca 2023 r. wydanego w wyniku badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy stosownie do przepisów Kodeksu Pracy, w którym stwierdzono, że Strona jest zdolna do podjęcia pracy na stanowisku kierowcy taksówki osobowej wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych; - orzeczenia psychologicznego nr [...] z 25 lutego 2025 r., w którym stwierdzono wobec Strony brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej organ odwoławczy lub Kolegium) decyzją z dnia 16 lipca 2025 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Badając stan faktyczny sprawy, Kolegium ustaliło, że w dniu 24 lutego 2025 r. wpłynął do organu pierwszej instancji wniosek Komendanta Powiatowego Policji w M. o skierowanie Skarżącej na badanie lekarskie z uwagi na nasuwające się zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia. Z uzasadnienia wniosku wynika, że w dniu 27 maja 2024 r. Skarżąca, kierując pojazdem korzystała z telefonu wymagającego trzymanie słuchawki w ręku podczas jazdy. Skarżąca odmówiła przyjęcia mandatu, wobec czego skierowano do Sądu Rejonowego w M. wniosek o jej ukaranie. Postępowanie sądowe o sygn. akt [...] zostało w dniu 20 lutego 2025 r. umorzone z uwagi na stan zdrowia Skarżącej w chwili dokonania przez nią czynu zabronionego. Organ pierwszej instancji wystąpił do Sądu Rejonowego w M. o przesłanie odpisu postanowienia o umorzeniu postępowania o sygn. akt [...] bądź informacji jakie okoliczności stanu zdrowia Skarżącej spowodowały umorzenie postępowania. Organ wskazał równocześnie, że powyższe jest konieczne w celu ustalenia, czy stan zdrowia Skarżącej budzi zastrzeżenia co do jej predyspozycji zdrowotnych do kierowania pojazdami. W dniu 13 marca 2025 r. Sąd Rejonowy w M. przesłał do organu pierwszej instancji odpis prawomocnego postanowienia z 20 lutego 2025 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, którym umorzono postępowanie przeciwko Skarżącej (obwinionej). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że w toku postępowania dopuszczono dowód z opinii biegłego psychiatry celem ustalenia stanu zdrowia psychicznego obwinionej (Skarżącej), a w szczególności ustalenia, czy obwiniona cierpi na chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub inne zakłócenia czynności psychicznych. W opinii biegłego psychiatry wskazano, iż u Skarżącej "nie stwierdzono cech upośledzenia umysłowego, ani uzależnienia od alkoholu. Stwierdzono u niej pierwotnie osobowość nieprawidłową, wtórnie chorobę psychiczną pod postacią choroby afektywnej dwubiegunowej, z objawami psychotycznymi w okresach pogorszeń stanu psychicznego". Ponadto biegły stwierdził, że "zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż obwiniona, działając z pobudek chorobowych może dopuścić się w najbliższej przyszłości popełnienia czynu karalnego i konieczne jest stosowanie w stosunku do niej środka zabezpieczającego - leczniczego w postaci terapii psychiatrycznej w warunkach ambulatoryjnych". Odnosząc stan prawny (art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p.) do stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w aktach sprawy materiał dowodowy wskazuje na zaistnienie w rozpatrywanej sprawie przesłanki do skierowania Strony na badanie lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Zastrzeżenia te dotyczą tych aspektów zdrowia, które mają wpływ na bezpieczne kierowanie pojazdami mechanicznymi i tym samym bezpieczeństwo ruchu drogowego. Z akt sprawy wynika, że Strona zmaga się z problemami zdrowotnymi (rozpoznanie pierwotnie osobowości nieprawidłowej, wtórnie choroby psychicznej pod postacią choroby afektywnej dwubiegunowej, z objawami psychotycznymi w okresach pogorszeń stanu psychicznego), które mogą powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Kierując się celem ustawy o kierujących pojazdami, a więc zapobieganiem zagrożeniom w ruchu drogowym poprzez czuwanie, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania, Kolegium stwierdziło, że opisane powyżej problemy zdrowotne Strony uzasadniają skierowanie jej na specjalistyczne badania do wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy celem jednoznacznego przesądzenia, czy u Strony występują czy też nie przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami. Stan zdrowia oraz sprawność psychofizyczna kierowcy mają ogromny wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu, na którą składa się m.in. umiejętność koncentracji na drodze, umiejętność szybkiego reagowania na sytuację drogową. Stąd też interes publiczny i troska o bezpieczeństwo uczestników ruchu drogowego przemawiają za skierowaniem Skarżącej na badanie lekarskie w trybie art. 99 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. Kolegium zaznaczyło jednocześnie, że skierowanie na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu u strony przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Dopiero przeprowadzone przez lekarzy specjalistów w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy badanie lekarskie wyjaśni te okoliczności. Z uwagi na związany charakter niniejszej decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Kolegium nie mogło uwzględnić odwołania i odstąpić od skierowania Strony na przedmiotowe badania. Odnosząc się do przedłożonych do odwołania kopii: orzeczenia lekarskiego nr [...] z 27 lipca 2023 r. wydanego w wyniku badania lekarskiego i oceny narażeń występujących na stanowisku pracy stosownie do przepisów Kodeksu Pracy oraz orzeczenia psychologicznego nr [...] z 25 lutego 2025 r. stwierdzającego brak przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, Kolegium wyjaśniło, że cel badania lekarskiego przeprowadzanego w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami określonego w art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p. jest odmienny; przedłożone orzeczenia potwierdzają jedynie zdolność do podjęcia pracy na stanowisku kierowcy w ramach przepisów prawa pracy, a nie ustalają czy istnieją przeciwwskazania zdrowotne do samego posiadania uprawnienia do kierowania pojazdami. Powyższe powoduje, że ww. badania różnią się nie tylko podstawą prawną, lecz także ich zakresem przedmiotowym, co szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 grudnia 2022 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców, które określa m.in. szczegółowe warunki, tryb, zakres i sposób przeprowadzania tych badań. Skoro zatem cel badania lekarskiego przeprowadzanego w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p. jest inny, inny jest też zakres tych badań. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca stwierdziła, że sama diagnoza np. (CHAD) nie wystarczy do odebrania prawa jazdy. Może to nastąpić tylko wtedy, gdy lekarz stwierdzi, że istnieją przeciwwskazania zdrowotne do prowadzenia pojazdów (np. psychozy, zaburzenia świadomości), a nie dlatego, że ktoś kiedyś chorował lub, że może mieć problem w przyszłości, co stwierdził biegły w opinii. Podała, że opinia jest sprzeczna z zaświadczeniem lekarza, który leczy Skarżącą od 2021 r. – U. S. (też biegła sądowa). Skarżąca wskazała na zaświadczenie z dnia 29 lipca 2025 r. i 4 sierpnia 2025 r. stwierdzające u niej remisję i brak objawów choroby, jak również, że Skarżąca nie zażywa i funkcjonuje bez żadnych leków, co potwierdza lekarz psychiatra. Skarżąca oświadczyła, że jest w stanie stabilnym, bez przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Wniosła o dopuszczenie opinii-zaświadczenia od lekarzy psychiatrów prowadzących Skarżącą, a nie biegłego, który zapyta o imię, nazwisko i nie kontroluje aktualnych zaświadczeń lekarzy prowadzących. Stwierdziła, że nie ma od wielu lat objawów choroby i posiada od 2018 do nadal opinie i orzeczenia psychologiczne uprawniające do pracy na stanowisku kierowcy. 5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. 6. W piśmie z dnia 24 października 2025 r. Skarżąca podtrzymała zarzuty skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w oparciu o powyższe kryteria badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty, wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 2 u.o.k.p. warunkiem niezbędnym nabycia i posiadania uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym jest sprawność kierującego pod względem fizycznym i psychicznym. Przepis art. 99 ust. 1 i 2 u.o.k.p. stanowi, że 1. Starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na: 1) kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich kwalifikacji; 2) badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do ich stanu zdrowia. 2. Starosta wydaje decyzję administracyjną, o której mowa w ust. 1: 1) z urzędu - na podstawie: a) informacji i ustaleń stanu faktycznego uzyskanych w ramach wykonywania zadań własnych - w zakresie, o którym mowa w ust. 1, b) zawiadomienia właściwych organów orzekających o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2; 2) na wniosek organu kontroli ruchu drogowego lub dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1. Badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami podlega osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia (art. 75 ust. 1 pkt 5 u.o.k.p.). Wskazać należy, że przesłanka istnienia "uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia" powinna być oceniana zgodnie z celem ustawy, którym jest zapobieganie zagrożeniom w ruchu drogowym. Zadaniem organów administracji jest czuwanie nad tym, aby osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą w tym zakresie sprawność i to nie tylko w chwili ubiegania się o uprawnienia, ale również w okresie późniejszego z nich korzystania. W interesie społecznym jest bowiem, aby wszyscy kierowcy posiadali predyspozycje zdrowotne do prowadzenia pojazdów silnikowych, w sposób, który nie będzie zagrażał nie tylko ich zdrowiu i życiu, lecz również wszystkich innych użytkowników dróg. Dlatego też zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierowcy powinny dotyczyć tego rodzaju aspektów zdrowia, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdów, a sformułowanie, że "mają być uzasadnione" oznacza, że są one oparte na słusznych i usprawiedliwionych podstawach. Chodzi więc o sytuacje, gdy wątpliwości co do stanu zdrowia kierowcy wynikają z ujawnienia się jakichś okoliczności faktycznych mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu, których to weryfikacja wymaga wiedzy specjalistycznej. W sprawie decyzje zostały wydane w związku z wnioskiem Komendanta Powiatowego Policji w M. o skierowanie Skarżącej na badanie lekarskie z uwagi na nasuwające się zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Z uzasadnienia wniosku wynika, że w dniu 27 maja 2024 r. Skarżąca, kierując pojazdem korzystała z telefonu wymagającego trzymania słuchawki w ręku podczas jazdy. Wobec odmowy przyjęcia mandatu przez Skarżącą, skierowano do Sądu Rejonowego w M. wniosek o jej ukaranie, jednak postępowanie sądowe o sygn. akt [...] zostało w dniu 20 lutego 2025 r. umorzone. Na wniosek organu pierwszej instancji SR przesłał mu to postanowienie. Z postanowienia tego wynika, że w toku postępowania dopuszczono dowód z opinii biegłego psychiatry celem ustalenia stanu zdrowia psychicznego Skarżącej (obwinionej). Biegły psychiatra nie stwierdził u Skarżącej cech upośledzenia umysłowego ani uzależnienia od alkoholu. Natomiast stwierdził u Skarżącej "pierwotnie osobowość nieprawidłową, wtórnie chorobę psychiczną pod postacią choroby afektywnej dwubiegunowej, z objawami psychotycznymi w okresach pogorszeń stanu psychicznego." Ponadto biegły stwierdził, iż "(...) zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż obwiniona działając z pobudek chorobowych może dopuścić się (...) popełnienia czynu karalnego i konieczne jest stosowanie w stosunku do niej środka zabezpieczającego - leczniczego w postaci terapii psychiatrycznej (...)." SR uznał opinię biegłego za pełną, logiczną i umorzył postępowanie sądowe wobec Skarżącej na podstawie art. 5 § 1 k.p.w. z uwagi na treść art. 17 § 1 k.w. W ocenie Sądu organy w sprawie działały legalnie, zgodnie z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do skierowania Skarżącej na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Wątpliwości odnoszące się do stanu zdrowia Skarżącej, wskazane we wniosku Komendanta znalazły potwierdzenie w toku postępowania sądowego przed SR w M. w sprawie ukarania Skarżącej za popełnione wykroczenie. Opinia biegłego lekarza psychiatry co do stanu zdrowia Skarżącej była powodem umorzenia postępowania sądowego wobec Skarżącej z uwagi na stan psychiczny Skarżącej - SR stwierdził, że Skarżąca (obwiniona) w czasie zarzuconego jej czynu miała zniesioną zdolność rozpoznania jego znaczenia i pokierowania swoim postępowaniem. Niewątpliwie zatem w sprawie wystąpiła przesłanka skierowania Skarżącej na badania w postaci uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia. Zdaniem Sądu przesłanka uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia winna być bowiem wykładana przy uwzględnieniu celu przepisów u.o.k.p., którym jest eliminowanie zagrożeń w ruchu drogowym. Zadaniem organów jest nie tylko czuwanie nad tym, aby prawo jazdy otrzymywały osoby posiadające konieczną ku temu sprawność, ale także to, aby posiadały ją przez cały czas, kiedy z uprawnień do kierowania pojazdami korzystają. Wynika to z art. 96 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.o.k.p. Przepisy te stanowią odpowiednio, że kierowca i osoba posiadająca pozwolenie na kierowanie tramwajem podlegają nadzorowi w zakresie spełniania wymagań określonych dla uzyskania i posiadania dokumentu stwierdzającego posiadanie uprawnienia do kierowania pojazdem lub tramwajem, a nadzór ten - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 sprawuje starosta. Podkreślić należy, że przedmiotem niniejszej sprawy było uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na istnienie uzasadnionych zastrzeżeń co do stanu zdrowia Skarżącej mających wpływ na zdolność prowadzenia pojazdu a nie ocena czy stan zdrowia Skarżącej pozwala czy też nie na prowadzenie pojazdów. To będzie dopiero przedmiotem oceny lekarzy specjalistów w trakcie badania, na które ma się zgłosić Skarżąca. Dlatego też przedłożone do skargi zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia Skarżącej, jako dokumenty prywatne, wskazujące na brak przeciwskazań do podjęcia pracy na stanowisku kierowcy w żadnym zakresie nie podważają legalności wydanych w sprawie decyzji.