III SA/Kr 219/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze sprzeciwu J. S. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 2 stycznia 2026 r. nr SKO.PS./4110/124/2025 w przedmiocie ustalenia wysokości zwrotu świadczonych kosztów usług opiekuńczych i zobowiązania do ich zwrotu oddala sprzeciw.

Zaskarżoną sprzeciwem przez J. S., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 2 stycznia 2026 r., nr SKO.PS/4110/124/2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie, działając na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50, art. 96, art. 104 ust. 4, art. 106 ust. 3b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) uchyliło w całości decyzję Burmistrza Brzeska z dnia 7 listopada 2025 r. nr 5025/15/6/2025 w przedmiocie ustalenia wysokości zwrotu świadczonych kosztów usług opiekuńczych i zobowiązania do ich zwrotu. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 12 grudnia 2024 r. skarżący zwrócił się do MOPS w Brzesku o przyznanie usług opiekuńczych przez 5 dni w tygodniu w ilości 3 godziny dziennie. Decyzją z dnia 2 stycznia 2025 r. nr 5025/15/1/2025 Burmistrz Brzeska: 1. przyznał skarżącemu odpłatne częściowo usługi opiekuńcze - pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych przez 5 dni w tygodniu od poniedziałku do piątku w ilości 3 godzin dziennie w dni robocze od dnia 2 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. Pełny koszt jednej godziny usługi wynosi 45,00 zł. 2. ustalił następujący zakres usług tj. zakupy, utrzymanie czystości otoczenia chorego, przygotowanie posiłków, usługi higieniczne, dbałość o higienę i wygląd, pomoc w załatwianiu spraw urzędowych. 3. ustalił procentową odpłatność za jedną godzinę usługi w dni robocze w wysokości 14% co po przeliczeniu daje kwotę 6,30 zł. 4. usługi opiekuńcze będą świadczone w miejscu zamieszkania skarżącego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Brzesku. Decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 5025/15/2/2025 organ pierwszej instancji na podstawie art. 106 ust. 3b w związku z art. 8 ustawy o pomocy społecznej zmienił ostateczną decyzję z dnia 2 stycznia 2025 r. w części, tj. w zakresie pkt 3 w ten sposób, że ustalił skarżącemu od dnia 1 lutego 2025 r. wysokość odpłatności za usługi opiekuńcze - pomoc w zaspokojeniu codziennych potrzeb życiowych za jedną godzinę świadczonych usług opiekuńczych w dni robocze w wysokości 100% co po przeliczeniu daje kwotę 45,00 zł. Następnie decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. Burmistrz Brzeska uchylił w całości decyzję własną z dnia 2 stycznia 2025 r. – z uwagi na rezygnację skarżącego z usług opiekuńczych od dnia 30 czerwca 2025 r. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr SKO.PS/4110/56/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 16 czerwca 2025 r. i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Kolegium wskazało, że decyzję z dnia 2 stycznia 2025 r uchylono w całości decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r., dlatego decyzja z dnia 16 czerwca 2025 r. stała się bezprzedmiotowa. W dniu 11 września 2025 r. organ pierwszej instancji wszczął nowe postępowanie w sprawie ustalenia wysokości odpłatności za udzielenie świadczenia z pomocy społecznej, tj. usług opiekuńczych świadczonych w ww. okresie, które to świadczenia podlegają zwrotowi na podstawie art. 96 ustawy o pomocy społecznej. Decyzją z dnia 7 listopada 2025 r. nr 5025/15/6/2025 Burmistrz Brzeska - ustalił wysokość zwrotu wydatków na udzielone świadczenie z pomocy społecznej - tj. kosztu usług opiekuńczych świadczonych w okresie od 1 lutego 2025 r. do 27 czerwca 2025 r, w łącznej kwocie 11.323,29 zł oraz poinformował skarżącego, że zwrotu ww. wydatków należy dokonać na rachunek bankowy w terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji. Organ I instancji uznał, że usługi opiekuńcze odbyły się, a co za tym idzie, świadczenie zostało zrealizowane w okresie od 1 lutego 2025 r. do 27 czerwca 2025 r., wobec czego skarżący w okresie od 1 lutego 2025 r. do 27 czerwca 2025 r. był objęty pomocą w formie specjalnych usług opiekuńczych. Należność za wykonane usługi opiekuńcze nie została uiszczona. Zgodnie z art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Wobec powyższego należy ustalić wysokość zwrotu wydatków za świadczenie, które Ośrodek poniósł. Dalej stwierdził, że łączna kwota do zwrotu, tj. 11.323,29 zł stanowi różnicę wynikającą z ustalonej odpłatności na podstawie dochodu wynikającego z treści wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie decyzji przyznającej świadczenie w formie usług opiekuńczych (tj. dochodu w wysokości 2.679,38 zł) w stosunku do dochodu, który uwzględnił zmianę jego wysokości wynikającą z przekroczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (tj. dochodu w wysokości 4.686,23 zł). Organ poinformował o możliwości rozłożenia na raty zwrotu wydatków, bądź odroczenia płatności. Zgodnie z art. 104 ustawy o pomocy społecznej. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł skarżący. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 2 stycznia 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchyliło w całości ww. decyzję i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy powołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie i przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie wskazał, że zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, należności z tytułu wydatków na świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wysokość należności, o których mowa w ust. 1, podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej (art. 104 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Organy administracji publicznej orzekające w sprawach zwrotu nienależnie pobranych środków z pomocy społecznej mają obowiązek stosowania art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej także na etapie postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty do zwrotu wynikającej z faktu nienależnego pobrania wsparcia. Oznacza to, że postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organy powinno obejmować nie tylko kwestie związane z ustaleniem, że określone świadczenia zostały pobrane nienależnie i wyliczenia ich wysokości, ale także ustalenie, czy zwrot takiej należności stanowiłby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub niweczyłby skutki udzielonej pomocy (tak trafnie WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 26 kwietnia 2023 r. o sygn. akt II SA/Go 72/23). Postępowanie w przedmiocie zwrotu należności oraz odstąpienia od żądania ich zwrotu jest jednym postępowaniem. Zatem w ramach tego jednego postępowania jest konieczne wyjaśnienie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2024r., sygn. akt IV SA/Po 736/23). W kontrolowanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał. art. 104 ust. 1 i ust. 3 i art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jako podstawę prawną. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Zdaniem organu odwoławczego, o ile zastosowanie instrumentu opisanego w ww. przepisie należy do uznania organu ("organ może"), to analiza przesłanek wystąpienia okoliczności z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej jest już obowiązkiem organu rozstrzygającego o nakazie zwrotu wydatków za udzieloną pomoc, również pomoc w formie usług opiekuńczych, w sytuacji zgłoszenia wniosku w tym zakresie. Postępowanie w przedmiocie zwrotu należności i odstąpienia od żądania ich zwrotu jest jednym postępowaniem, w którego ramach konieczne jest wyjaśnienie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby zobowiązanej. Organ obowiązany jest zatem ustalić, czy zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, żądanie zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę opłat stanowiłoby dla osoby obowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej pomocy. W kontrolowanej sprawie w postępowaniu przed organem pierwszej instancji skarżący nie został pouczony o uprawnieniu, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, przysługującym również na etapie żądania zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu przyznanych ww. usług opiekuńczych. Pouczenie to w świetle zasad i celów pomocy społecznej, w powiązaniu z zasadami określonymi w art. 9 i art. 11 k.p.a., należało uznać za konieczne. Brak tego pouczenia stanowił istotne ograniczenie praw procesowych i materialnych strony. W tym właśnie zakresie, decyzja organu pierwszej instancji podjęta została z naruszeniem art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej na tyle istotnym, że uzasadnia to uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ, mimo powołania ww. przepisu w podstawie prawnej decyzji, nie wypowiedział się w przedmiocie osobistej sytuacji skarżącego i jego zdolności do spłaty nałożonego zobowiązania. Tym samym organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie. W tej sytuacji doszło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a. i wynikający z nich obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 688/21) W sprzeciwie od ww. decyzji organu odwoławczego skarżący zarzucił naruszenie przepisów: - art. 105 § 1 .k.p.a. poprzez ponowne rozpoznanie sprawy, która została prawomocnie zakończona decyzją SKO z dnia 13 sierpnia 2025 r., co stanowi próbę obejście przepisów ustawy przez MOPS; - obejście skutków decyzji organu II instancji przez zmianę kwalifikacji prawnej roszczenia z "odpłatności" na "zwrot wydatków", - brak materialnoprawnej podstawy do żądania zwrotu wydatków na podstawie art. 96 ustawy o pomocy społecznej, - art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej poprzez przyjęcie, że przepis ten stanowi podstawę do wstecznego obciążenia strony kosztami świadczeń już wykonanych, zastosowanie tego przepisu jako samodzielnej podstawy do żądania zwrotu wydatków j utożsamienie zmiany dochodu strony z powstaniem obowiązku zapłaty za okres poprzedzający wydanie i uprawomocnienie decyzji, wywiedzenie z art. 106 ust. 3b skutków prawnych w postaci retroaktywnego pogorszenia sytuacji strony, zastosowanie go mimo braku obowiązującej decyzji ustalającej zmienioną/wysokość odpłatności; - niedopuszczalne retroaktywne obciążenie strony, - art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony oraz celu ustawy o pomocy społecznej przy rozstrzyganiu sprawy, prowadzenie postępowania wyłącznie z perspektywy fiskalnej, z pominięciem indywidualnej sytuacji życiowej i zdrowotnej strony, podważenie zasady zaufania obywatela do organów państwa poprzez ponowne rozpoznanie sprawy dotyczącej tego samego okresu i tych samych świadczeń, zastosowanie skrajnie formalistycznej wykładni przepisów, prowadzącej do skutków sprzecznych z funkcją ochronną pomocy społecznej, brak wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przypisanie stronie pełnej świadomości skutków prawnych wbrew materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w aktach sprawy, zaniechanie wyważenia interesu publicznego i indywidualnego strony, - pominięcie indywidualnej sytuacji zdrowotnej i życiowej strony. Skarżący wniósł więc o uchylenie decyzji organu odwoławczego i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Ponadto, podkreślić należy, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935), która wprowadziła do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.) zmiany polegające na dodaniu rozdziału 3a "Sprzeciw od decyzji". Stosownie więc do art. 64a P.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 zwanej dalej w skrócie – k.p.a.), skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie art. 64b § 1 P.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sprzeciw był dopuszczalny i został złożony z zachowaniem przysługującego do jego wniesienia czternastodniowego terminu (kwestionowana nim decyzja została doręczona z upływem dnia 22 stycznia 2026 r.; tj. po upływie 14 dni od dnia 8 stycznia 2026 r., kiedy przesyłkę ją zawierającą awizowano po raz pierwszy – termin zatem do wniesienia sprzeciwu upływał z dniem 5 lutego 2026 r.; sprzeciw zaś został nadany w urzędzie pocztowym w dniu 23 stycznia 2026 r. – vide koperta, k. 8 akt sądowych). Jak wynika z kolei z art. 64e P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Oznacza to, że zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający, tzn. rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw wyłącznie, gdy uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek wynikających z art. 138 § 2 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie, sprzeciw od decyzji kasacyjnej jest kierowany wyłącznie przeciwko uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, sprzeciw ten inicjuje postępowanie szczególne, w którym sąd powinien wyłącznie ocenić, czy organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy, nie powinien zaś, jak w przypadku spraw ze skarg, rozstrzygać w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Kontrola ta nie może zatem obejmować oceny materialnoprawnej co do istoty sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby niedopuszczalne i przedwczesne (tak m.in. WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Po 649/17; WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Go 838/17; WSA w Łodzi z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 654/17, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej w skrócie jako "CBOSA"). Rolą sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem wyłącznie natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Po 1332/13 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 18/13, CBOSA). Patrząc przez ten pryzmat ma kwestionowaną sprzeciwem skarżącego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, działającego jako organ odwoławczy, stwierdzić należy, że jest ona prawidłowa. Przepis art. 138 § 2 k.p.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowił że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się w tym zakresie jednoznaczne poglądy. Wynika z nich, że w świetle przepisu art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania kasacyjnego rozstrzygnięcia, jeśli organ pierwszej instancji nieprawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/GI 439/06, LEX nr 930299). Innymi słowy, decyzja kasacyjna nie może zostać wydana, jeśli kwestią sporną będzie tylko ocena prawna zebranego materiału dowodowego w sprawie (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1256/13, LEX nr 1479048). W sprzeczności z art. 138 § 2 pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, "gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które z powodzeniem można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 k.p.a." (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 997/13, LEX nr 1384918; zob. też wyrok NSA z dnia 22 września 1981 r., sygn. akt II SA 400/81, ONSA 1981, Nr 2, poz. 88). Mając powyższe na względzie Sąd zobowiązany był więc ocenić, czy rzeczywiście Kolegium mogło wydać decyzję kasacyjną. Materialnoprawną podstawą decyzji organu pierwszej instancji stanowił między innymi art. 96 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1214, zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej) w świetle którego obowiązek zwrotu wydatków poniesionych na świadczenia z pomocy społecznej spoczywa na: 1) osobie i rodzinie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej; 2) spadkobiercy osoby, która korzystała ze świadczeń z pomocy społecznej - z masy spadkowej; 3) małżonku, zstępnych przed wstępnymi osoby korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej - jedynie w przypadku gdy nie dokonano zwrotu wydatków zgodnie z pkt 1 i 2, w wysokości przewidzianej w decyzji dla osoby lub rodziny korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej. Wskazany co dopiero przepis został powołany przez organ pierwszej instancji w podstawie prawnej (w komparycji) decyzji pierwszoinstancyjnej z dnia 7 listopada 2025 r. Motywami zaś podjęcia takiego rozstrzygnięcia było uznanie przez organ, że po pierwsze, przyznane uprzednio decyzją 2 stycznia 2025 r. nr 5025/15/1/2025 - usługi opiekuńcze (zmienionej następnie przez organ decyzją z dnia 16 czerwca 2025 r. nr 5025/15/2/2025, która w efekcie decyzją z dnia 13 sierpnia 2025 r. nr SKO.PS/4110/56/2025 została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie uchylona, a postępowanie przed organem pierwszej instancji zostało umorzone, gdyż decyzja z dnia 2 stycznia 2025 r została przecież w całości uchylona decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. i dlatego decyzja z dnia 16 czerwca 2025 r. stała się bezprzedmiotowa) - odbyły się w okresie od 1 lutego 2025 r. do 27 czerwca 2025 r. we wskazanej w decyzji określonej ilości godzin w poszczególnych okresach czasu. Podstawą takiego działania organu było też stwierdzenie niepoinformowania przez skarżącego organu o zmianie dochodu. W podstawie prawnej tej decyzji oraz w jej uzasadnieniu organ powołał się też na art. 104 ustawy o pomocy społecznej. W świetle z kolei tego przepisu w przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty. Wobec powyższego zasadnie stwierdziło Kolegium, że w takim stanie rzeczy organ pierwszej instancji zobowiązany był zatem ustalić, czy zgodnie z art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, żądanie zwrotu poniesionych zastępczo przez gminę opłat stanowiłoby dla osoby obowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielonej skarżącemu uprzednio pomocy. Nadto, skarżący nie został w postępowaniu przed organem pierwszej instancji pouczony o uprawnieniu, o którym mowa w art. 104 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, przysługującym również na etapie żądania zwrotu opłat poniesionych zastępczo przez gminę z tytułu przyznanych ww. usług opiekuńczych, co stanowi ograniczenie jego praw procesowych i materialnych. Wreszcie organ, nie wypowiedział się w przedmiocie osobistej sytuacji skarżącego i jego zdolności do spłaty nałożonego zobowiązania. Tym samym organ nie poczynił żadnych ustaleń w tym zakresie naruszając tym samym postanowienia artykułów: 7, 77 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu Kolegium miało więc podstawy uchylić się na tym etapie od merytorycznego rozstrzygnięcia tej sprawy. Wadliwość działania organu pierwszej instancji nie polegała bowiem na błędnej ocenie zebranego materiału dowodowego, czy też nieustaleniu pewnych okoliczności istotnych, które mogłyby być ustalone w drodze uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 k.p.a.), lecz Kolegium w dostateczny sposób i nie budzący wątpliwości wykazało, że organ pierwszej instancji w ogóle nie ustalił istotnych dla treści rozstrzygnięcia okoliczności – osobistej sytuacji skarżącego i jego zdolności do spłaty nałożonego zobowiązania, a także, a właściwie przede wszystkim - jakie to przesłanki zaistniały i dlaczego, że skarżący w świetle treści art. 96 bądź także innych ustawy o pomocy społecznej, jest zobowiązany do zwrotu w ustalonej wysokości świadczonych kosztów usług opiekuńczych, więc w zakresie, który bez wątpienia jest znaczny i konieczny do ustalenia. SKO w Tarnowie, w ocenie Sądu, nie uchybiło zatem postanowieniom art. 138 § 2 k.p.a. Podstawą natomiast uwzględnienia sprzeciwu przez Sąd nie może być ocena materialnoprawna co do istoty sprawy. Samoistnej podstawy do uwzględnienia sprzeciwu nie mogą też stanowić ewentualne uchybienia organu odwoławczego w zakresie wskazania jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, czyli niedoskonałości uzasadnienia decyzji kasacyjnej (vide: teza 2 wyroku WSA w Krakowie z dnia 7 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 1245/17; LEX nr 2462890). Wbrew zatem twierdzeniom i zarzutom sprzeciwu, działanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie było prawidłowe, zgodne z prawem, a argumentacja sprzeciwu, zdaniem Sądu, wzięła się z niezrozumienia nie tylko procesowych aspektów, ale przede wszystkim, z niezrozumienia motywów jej wydania. Na tym etapie kontroli przez sąd administracyjny, Sąd nie może się wypowiadać, czy jak podniósł skarżący – doszło do próby obejścia przepisów, zmiany kwalifikacji prawnej, czy też istnieje, czy nie, brak materialnoprawnej podstawy do żądania zwrotu wydatków na podstawie art. 96 ustawy o pomocy społecznej. Sąd jedynie mógł zauważyć, co uczynił, że w kwestii spełnienia przesłanek z art. 96 ustawy o pomocy społecznej organ pierwszej instancji nie wypowiedział się, stąd prawidłowość kasacyjnego rozstrzygnięcia Kolegium. W to wszystko wpisują się także okoliczności związane z treścią art. 106 ust. 3b ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie ponoszenia odpłatności za świadczenie niepieniężne nie wpływa na wysokość tej odpłatności, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kierunek nakreślonych właściwych działań w okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy w kontrolowanej decyzji kasacyjnej uwzględnia zatem i te aspekty niezbędne do ustalenia. Przedwczesne jest więc podkreślanie przez skarżącego negatywnego działania organów. Sam skarżący zauważył i słusznie, w działaniu organu, ale nie Kolegium, lecz organu pierwszej instancji - ".... brak wszechstronnego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, przypisanie stronie pełnej świadomości skutków prawnych wbrew materiałowi dowodowemu zgromadzonemu w aktach sprawy, zaniechanie wyważenia interesu publicznego i indywidualnego strony, pominięcie indywidualnej sytuacji zdrowotnej i życiowej strony." W obliczu powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie podjęło właściwą decyzję z art. 138 § 2 k.p.a., która wychodzi na przeciw oczekiwaniom skarżącego, co czyni sprzeciw niezasadnym. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 64d, art. 64b § 1 w zw. z art. 151a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), orzekł, jak w sentencji wyroku.