III SA/Kr 622/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej nr LIII/585/24 z dnia 29 lutego 2024 r w sprawie uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Kalwaria Zebrzydowska postanawia: odrzucić skargę.

Pismem z 19 marca 2024 r. P. M. (skarżący) zaskarżył w trybie art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.) uchwałę Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej nr LIII/585/24 z dnia 29 lutego 2024 r w sprawie uchwalenia Statutów Sołectw Gminy Kalwaria Zebrzydowska W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zapisy tych statutów zawierają kilkadziesiąt błędów, które dyskwalifikują zaskarżone akty prawa miejscowego. Skarżący wymienił w 13 punktach dostrzeżone błędy wskazując jakie błędy zostały popełnione w statucie sołectwa Brody (jak i w statutach pozostałych sołectw), w szczególności w punkcie 6 uzasadnienia skargi wskazał, że: "§13 rada sołecka ma liczyć 5-12 osób, to ile osób będą mieszkańcy wybierać? I kto i kiedy to określi". W związku z podniesionymi zarzutami, skarżący wniósł o uznanie uchwały za nieważną dodając, że: "Tak uchwalone przez radę miejską statuty sołectw uniemożliwiają mi startowanie w wyborach do organów sołectwa, przez co ograniczają moje prawa obywatelskie i naruszają mój interes prawny. Nie wiem również ilu członków rady sołeckiej będę wybierał". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej wskazując, że uchwała jest zgodna z pragmatyką stosowania tego rodzaju zapisów w powszechnie obowiązujących statutach, a zarzuty skarżącego oparte zostały na błędnych przesłankach i nie odzwierciedlają rzeczywistego funkcjonowania sołectwa. W dodatkowym piśmie z 20 maja 2024 r. działająca z upoważnienia Burmistrza – Sekretarz Gminy poinformowała, że na najbliższej sesji Rady Miejskiej w Kalwarii Zebrzydowskiej będą procedowane zmiany do zaskarżonej uchwały. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skargę należało odrzucić z uwagi na niewykazanie interesu prawnego przez skarżącego. W istocie skarżący nie wskazał ani pośrednich, ani bezpośrednich skutków prawnych dotyczących sfery jego praw i obowiązków, a związanych z zaskarżoną uchwałą. Potencjalna chęć "startowania w wyborach do organów sołectw" nie wskazuje na posiadanie interesu prawnego w zaskarżeniu wszystkich statutów sołectw, a nadto skarżący praktycznie nie wskazał, który zapis statutu pozbawia go prawa wyborczego czynnego lub biernego. W tak opisanym stanie faktycznym należałoby powtórzyć za wywodem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartym w postanowieniu z 14 lipca 2023 r., III OSK 1281/23, że legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę organu stanowiącego gminy została uregulowana w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zgodnie z którym każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnoszona na powołanej podstawie prawnej skarga jest przysługującym każdemu podmiotowi prawnym środkiem ochrony realnego, własnego interesu prawnego lub uprawnienia przed rzeczywistym, nielegalnym wkroczeniem w te interesy i uprawnienia przez organ gminy wydający akt generalny (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2007 r., II OSK 1033/07). Istotne jest jednak to, że interes prawny, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i na który to przepis powołał się skarżący, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną osoby wnoszącej skargę. Innymi słowy, zapisy zaskarżanej uchwały, powinny z racji konkretnego brzmienia przepisu prawa oddziaływać na sferę praw lub obowiązków skarżącego taką uchwałę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realny charakter interesu prawnego strony kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego. Przy takim związku należy eliminować sytuacje, w których dopiero kolejne skutki wcześniejszej konkretyzacji normy prawnej w odniesieniu do jednego podmiotu, pośrednio wpływają na sytuację prawną drugiego podmiotu, wynikającą z zastosowania w stosunku do niego innej już normy prawnej (por. wyrok NSA z 18 września 2003 r., II SA/2637/02). W konsekwencji skarżący musi wykazać związek pomiędzy zaskarżonym aktem a jego konkretną, indywidualną sytuacją prawną, polegający na tym, że akt wpływa na jego sferę prawnomaterialną, wynikającą z konkretnie wskazanego przepisu prawa materialnego, pozbawiając go pewnych uprawnień albo uniemożliwiając ich realizację (por. wyrok NSA z 12 marca 2013 r., I OSK 1761/12). Sąd, rozpoznający tego rodzaju skargę, zobowiązany jest natomiast do zbadania, czy będąca przedmiotem skargi uchwała, narusza chroniony interes prawny lub uprawnienie skarżącego, a nie interesy innych osób. Dopiero wykazanie takiego naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia przez wnoszącego skargę na uchwałę organu, otwiera drogę do merytorycznego jej rozpoznania, przy czym naruszenie to nie może mieć charakteru przyszłego, niepewnego, ale powinno być realne i aktualne (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2007 r., II OSK 2019/06). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się również, że skarga złożona na podstawie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym nie może być wnoszona w interesie publicznym. Ochrona interesu publicznego realizowana jest natomiast w trybie postępowania nadzorczego przez organ nadzoru. Mając na uwadze przedstawiony wyżej sposób rozumienia interesu prawnego, w ocenie Sądu, skarżący powołując się jedynie na zamiar "startowania w wyborach" nie wykazał, aby zaskarżona uchwała dotyczyła jego własnego, indywidualnego, konkretnego interesu prawnego oraz naruszała ten interes prawny – to znaczy nie wykazał istnienia związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a jego indywidualną sytuacją prawną, wyznaczoną regulacjami o charakterze materialnoprawnym. Podkreślić należy, że to po stronie skarżącego leżało wykazanie tego interesu prawnego. Rolą sądu administracyjnego nie jest bowiem zastępowanie strony w poszukiwaniu naruszeń jej praw lub uprawnień. Co więcej, skarżący, pomimo że jest mieszkańcem sołectwa Brody to zaskarżył całość uchwały, a więc 13 statutów różnych sołectw. Z tych to powodów niedopuszczalne byłoby przyjęcie skargi do rozpoznania. Zaprezentowane powyżej uzasadnienie w znacznej części jest powtórzeniem argumentacji zawartej w postanowieniu z 24 października 2023 r., III SA/Kr 1348/23 oraz postanowieniu z 7 grudnia 2023 r., III SA/Kr 1532/23, a dotyczących analogicznego problemu braku legitymacji skargowej skarżącego. Powyższe skutkuje stwierdzeniem niedopuszczalności skargi i jej odrzuceniem postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a oraz § 3 w zw. z art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.).