III SA/Po 234/23

Dnia 1 sierpnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędzia WSA Marzenna Kosewska Asesor sądowy WSA Arkadiusz Skomra (spr.) Protokolant: Sekretarz sądowy Aleksandra Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2023 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Prezydent Miasta P. decyzją z 9 grudnia 2020 r., nr [...], znak [...] na podstawie art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 735 ze zm., dalej: K.p.a.), art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140n ust. 1 oraz art. 140mb ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej: P.r.d.), nałożył na J. B. (dalej jako "Skarżący") karę pieniężną w wysokości 800 zł za naruszenie obowiązku zawiadomienia organu w przewidzianym terminie o nabyciu pojazdu. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że Skarżący dnia 11 stycznia 2020 r. nabył pojazd marki [...] o nr rej. [...] - o czym świadczy znajdująca się w aktach sprawy umowa i do dnia wszczęcia postępowania nie dokonał zgłoszenia organowi powyższego faktu, co powoduje, że termin został przekroczony o 273 dni. Ponadto organ wskazał, iż w niniejszej sprawie nie nastąpiła powtarzalność naruszenia prawa jak również, że strona z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia nie odniosła korzyści finansowych. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu Skarżący przyznał się, że dopuścił się wskazanego przez organ zaniedbania wskazując, iż powyższe wynikało z faktu niemożności uzyskania urlopu a następnie epidemii koronowirusa. Skarżący opisał również swoją trudną sytuację życiową wnosząc jednocześnie o odstąpienie od nałożonej kary pieniężnej. Decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podnosząc, że w okolicznościach niniejszej sprawy bezspornym jest, iż Odwołujący swoim zachowaniem nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku, polegającego na poinformowaniu uprawnionego organu - w terminie 30 dni - o nabyciu przedmiotowego pojazdu. Ponadto organ wskazał, że w związku z możliwością poinformowania Organu o nabyciu pojazdu osobiście lub przez ustanowionego pełnomocnika w siedzibie Urzędu, drogą pocztową, jak również drogą elektroniczną, należy uznać, że czynność ta nie jest szczególnie skomplikowana, wymagająca i nie nastręcza żadnych dodatkowych trudności zgłaszającemu i można jej dokonać w każdym momencie i z każdego miejsca. Argumentacja podniesiona przez Organ I instancji jest spójna, logiczna, przede wszystkim zaś zgodna z rzeczywistym stanem faktycznym sprawy. W ocenie Organu odwoławczego, argumentacja podniesiona przez Odwołującego nie zasługuje na uwzględnienie. Odwołujący winien jest przestrzegać przepisów powszechnie obowiązujących, w tym dotyczących przestrzegania określonych terminów wynikających z ustawy Prawo o ruchu drogowym. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł J. B. wskazując, iż auto które zakupił nie zostało zgłoszone gdyż był to czas pandemii. Ponadto Skarżący wskazał, iż głównym powodem nie zgłoszenia nabycia pojazdu była zagubiona umowa kupna sprzedaży pojazdu . Skarżący wyjaśnił, iż starał się spotkać z poprzednim właścicielem i był to spory problem ponieważ poprzedni właściciel pracował za granicą i ciężko było ułożyć tak czas żeby im obu pasowało się spotkać i sporządzić drugą umowę . Ponadto Skarżący opisał swoją sytuacje życiową związaną z wypadkiem wskazując iż zapłacenie kwoty 800 zł jest dla niego niemożliwe . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, iż przedmiotowy środek odwoławczy został złożony po terminie umożliwiającym jego zaskarżenie - ergo - przedmiotowa decyzja stała się ostateczna. Organ wskazał, iż okoliczność ta winna prowadzić do odrzucenia skargi per se, a tym samym brak jest jakichkolwiek podstaw do merytorycznego ustosunkowania się odnośnie twierdzeń podniesionych w złożonej skardze. Organ podniósł także, iż argumentacja podniesiona w niniejszej skardze - w aktualnym stanie faktycznym sprawy - nie zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w związku z naruszeniem obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w ustawowym terminie. Przed dokonaniem oceny zaskarżonej decyzji, wobec zawartego w odpowiedzi na skargę twierdzenia, iż wobec złożenia skargi po terminie winna ona podlegać odrzuceniu, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 - dalej P.p.s.a.), skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zaskarżoną decyzję doręczono w dniu 24 lutego 2023 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 14 akt administracyjnych), a zatem od dnia 25 lutego 2023 r. zaczął biec 30 – dniowy termin na wniesienie skargi, który zasadniczo upływałby w dniu 26 marca 2023 r. Jednak wobec faktu, że 26 marca 2023 r. przypadał w niedzielę, termin na wniesienie skargi upływał w dniu 27 marca 2023 r., tj. w poniedziałek. Zgodnie bowiem z art. 83 § 2 P.p.s.a. jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. Jak wynika z akt sądowych Skarżący złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 21 marca 2023 r. (data stempla pocztowego na kopercie k. 6 akt sądowych), a tym samym uczynił to w terminie. Z powyższych względów brak było podstaw do odrzucenia skargi. Wracając o meritum sprawy wskazać należy, iż materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia organu jest art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. stanowiący, że właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę o nabyciu pojazdu. Z kolei art. 140mb pkt 2 P.r.d. stanowi, że kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu- podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1 000 zł. Na gruncie powołanych przepisów organy orzekające prawidłowo przyjęły i co nie jest kwestionowane przez Skarżącego, że strona do dnia wszczęcia postępowania nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku poinformowania Prezydenta Miasta o nabyciu przedmiotowego pojazdu. Poza sporem pozostaje, że 11 stycznia 2020 r. Skarżący nabył pojazd, na co wskazuje jednoznacznie znajdująca się w aktach umowa sprzedaży. Na marginesie Sąd zaznacza, iż w niniejszej sprawie nie znajdowały zastosowania wydłużone terminy zgłoszenia nabycia pojazdu, ponieważ te zostały wprowadzone dopiero ustawą z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 zwanej "ustawą COVID-19"), a więc po upływie terminu na dokonanie zgłoszenia. Tym samym w realiach kontrolowanej sprawy słusznie zarzucono Skarżącemu przekroczenie terminu ustanowionego w art. 78 ust. 2 pkt 1 P.r.d. Jednakże organ rozpoznając sprawę, w szczególności organ odwoławczy w świetle zawartego w odwołaniu wniosku o odstąpienie od wymierzenia kary, nie rozważył możliwości zastosowania instytucji przewidzianej w art. 189f K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 189f K.p.a.: § 1. Organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna. § 2. W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa, określając termin i sposób powiadomienia. § 3. Organ administracji publicznej w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia. To, że art. 189f § 1 pkt 1 K.p.a. ma zastosowanie do kar przewidzianych w art. 140mb P.r.d., jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym wskazuje się, że ani przepisy ustawy P.r.d., ani też przepisy działu III Ordynacji podatkowej, nie zawierają uregulowań dotyczących odstąpienia od wymierzenia kar. Przepisy P.r.d., a mianowicie art. 140n ust. 4 P.r.d., regulują przesłanki wymiaru kary administracyjnej, przy jednoczesnym braku uregulowań w zakresie odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej. Okoliczność ta, przy uwzględnieniu treści reguły kolizyjnej z art. 189a § 2 K.p.a. in fine daje podstawy do wyrażenia poglądu co do powinności stosowania normy z art. 189f K.p.a. na tle spraw związanych z nakładaniem kar pieniężnych w trybie przepisów P.r.d. Przy uwzględnieniu zatem odpowiedniego stosowania przepisów Ordynacji podatkowej, jak również przy zastrzeżeniu, że przepisy tej ustawy nie określają np. warunków odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, należało m.in. przyjąć, że stosowanie na gruncie P.r.d. przepisu art. 189f K.p.a. jest nie tylko wymagane, ale i zgodne z intencją ustawodawcy, którego zamysłem było ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, za wyjątkiem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 lutego 2021 r., VII SA/Wa 1974/20, wyrok WSA w Łodzi z 15 grudnia 2020 r., III SA/Łd 603/20, wyroki WSA w Gorzowie Wlkp. z 17 lutego 2021 r., II SA/Go 373/20 i z 6 lipca 2022 r., akt II SA/Go 279/22, wyrok WSA w Kielcach z 7 października 2021 r., I SA/Ke 428/21, wyrok WSA w Szczecinie z 12 listopada 2020 r., II SA/Sz 637/20). Pogląd powyższy został podzielony również przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 20 stycznia 2023 r., sygn. akt II GSK 821/22 wskazał, że wprowadzenie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary stanowi odejście od niepasującej do współczesnych demokratycznych standardów prawa koncepcji absolutnej i obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej, niezgodnej ze standardami międzynarodowymi i europejskimi (por. D. Danecka, Konwersja odpowiedzialności karnej w administracyjną w prawie polskim, Warszawa 2018 i powołane tam poglądy). Zachowanie współczesnych standardów sankcji administracyjnych wymaga odejścia od ich absolutystycznego rozumienia i stworzenia prawnej możliwości uwzględniania sytuacji szczególnych i jednostkowych, czemu właśnie służyć mają przepisy działu IVa K.p.a. Wobec coraz większej ilości regulacji posługujących się karami administracyjnymi, wprowadzenie regulacji korygujących automatyzm i nadmierny formalizm tej instytucji jest konieczne dla zachowania praworządności i sprawiedliwości stosowania kar administracyjnych. Orzekające w niniejszej sprawie organy administracji w ogóle nie rozważyły możliwości zastosowania względem Skarżącego art. 189f K.p.a., co implikuje naruszenie art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13 maja 2021 r. II SA/Gl 1345/20, CBOSA). Od razu jednak Sąd zastrzega, że nie przesądza kwestii ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary. Stwierdza wyłącznie, że organ powyższej kwestii nie rozważył, a co w świetle powyższego powinien był uczynić. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy, kierując się normą określoną w art. 153 P.p.s.a., uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu wyroku i wynikające z niej wskazania co do dalszego postępowania. Organ winien dokonać oceny czy zaistniały przesłanki do zastosowania z art. 189f K.p.a. mając na uwadze okoliczności podnoszone przez Skarżącego oraz pamiętając z jednej strony, iż organ I instancji stwierdził brak powtarzalności naruszenia prawa i brak po stronie Skarżącego korzyści z tytułu niewykonania obowiązku zawiadomienia, a z drugiej strony mając na uwadze, iż dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., znaczenie ma także chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Jak wskazuje się w orzecznictwie omawiana kara ma bowiem niezwykle istotne znaczenie z punktu widzenia skutecznej implementacji unormowań unijnych w zakresie ochrony środowiska naturalnego i ochrony zdrowia. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z dnia 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. UE. L. z 2000 r. Nr 269, str. 34 z późn. zm. tzw. dyrektywa wrakowa), Państwa Członkowskie mają obowiązek podjąć niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji będą przekazywane uprawnionym zakładom przetwarzania. Natomiast w świetle art. 6 ust. 1 Państwa Członkowskie podejmą niezbędne środki w celu zapewnienia, że wszystkie pojazdy wycofane z eksploatacji są magazynowane (nawet czasowo) i przetwarzane zgodnie z ogólnymi wymaganiami określonymi w art. 4 dyrektywy75/442/EWG, oraz zgodnie z minimalnymi wymaganiami technicznymi przedstawionymi w załączniku I do niniejszej dyrektywy, bez naruszania krajowych regulacji dotyczących ochrony zdrowia i środowiska naturalnego. Zgodnie z pkt 1 preambuły ww. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE omawiane przepisy mają zminimalizować szkodliwy wpływ pojazdów wycofanych z eksploatacji na środowisko naturalne, przyczyniając się tym samym do zachowania, ochrony i poprawy stanu środowiska naturalnego oraz oszczędzenia energii oraz po drugie, aby zapewnić właściwe funkcjonowanie rynku wewnętrznego oraz unikać zakłóceń konkurencji na obszarze Wspólnoty (por. też wyrok NSA z 15.06.2021 r., III OSK 475/21, LEX nr 3188039). Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzeczono jak w pkt I. sentencji wyroku. Sąd uznał, iż brak jest podstaw do uchylania decyzji organu I instancji gdyż istotne okoliczności sprawy zostały już ustalone, a ewentualne pozostające do ustalenia kwestie mogą być wyjaśnione przez organ odwoławczy w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Sąd w pkt. II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w z zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. zasądził od organu na rzecz Skarżącego zwrot kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł.