Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

V SA/Wa 1329/21

V SA/Wa 1329/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-11

Wynik

Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję i umorzono postępowanie - art. 145 §3 ustawy PoPPSA

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Data orzeczenia
11 stycznia 2022
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi G. G. O. sp. z o.o. w K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]; L.dz. [...] w przedmiocie zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z [...] lipca 2020 r.; 2. umarza postępowanie w sprawie; 3. zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz G. G. O. sp. z o.o. w K. kwotę 7417 zł (słownie: siedem tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego .

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi G. Sp. z o.o. w K. jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], L.dz.[...]. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym : W dniach w dniach od 8 do 12 lipca 2019 r. pracownicy Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeprowadzili w firmie – G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, kontrolę w zakresie spełniania przez stronę warunków do otrzymywania miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od lutego 2017 r. do stycznia 2019 r. W trakcie kontroli stwierdzono następujące nieprawidłowości: - nieterminowe opłacenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres sprawozdawczy w PFRON lipiec 2018 r., - nieterminowe opłacenie lub brak opłacenia składek ZUS za okres sprawozdawczy marzec 2017 r. Wyniki powyższej kontroli ujęto w protokole kontroli z dnia 12 lipca 2019 r. W wystąpieniu pokontrolnym z dnia 19 lipca 2019 r., znak: [...] pracodawcę poinformowano o stwierdzonych nieprawidłowościach. Pracodawcę poinformowano również, że nieprawidłowości stwierdzone podczas kontroli skutkują nienależnym pobraniem środków PFRON tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w łącznej kwocie 124 795,64 zł. W związku z powyższym, pismem z dnia 10 stycznia 2020 r., wezwano pracodawcę do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych kwocie 101 989,26 zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu w związku ze stwierdzeniem następujących nieprawidłowościami: - nieterminowe opłacenie zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za okres sprawozdawczy w PFRON lipiec 2018 r. Pismem z dnia 11 kwietnia 2020 r. strona przedstawiła swoje stanowisko w sprawie. Strona wskazała, że bezzasadnym jest uznanie iż stronie nie przysługuje prawo do miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, gdyż kwota miesięcznych składek opłaconych z uchybieniem terminów nie przekroczyła 2% składek za dany miesiąc. Dodatkowo strona podniosła, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż niedopłata wynosząca 18 zł, dotyczy wszystkich pracowników niepełnosprawnych, a nie jednego z pracowników. Pismem z dnia 15 maja 2020 r., znak: [...], L.dz.[...] stronę poinformowano o podtrzymaniu stanowiska w sprawie zwrotu środków przekazanych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy lipiec 2018 r. Strona nie dokonała zwrotu środków w terminie wskazanym w wezwaniu z dnia 10 stycznia 2020 r. W związku z powyższym, pismem z dnia 16 czerwca 2020 r., stronę zawiadomiono o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot środków PFRON wypłaconych stronie tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy w PFRON lipiec 2018 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2020 r., znak: [...], L.dz. [...] Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy: lipiec 2018 r. w kwocie 101 989,26 zł (słownie: sto jeden tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt dziewięć złotych dwadzieścia sześć groszy) wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 5 września 2018 r. do dnia wpłaty. Od powyższej decyzji strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. Opisaną na wstępie decyzją Prezes Zarządu PFRON utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że organ ponownie rozpatrując sprawę ustalił nieprawidłowości związane z poniesieniem kosztów płacy z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów przekraczającym 14 dni w związku z nieterminowym opłaceniem zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. Stronie G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zgodnie z decyzją Wojewody Świętokrzyskiego znak: [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. został od dnia 27 grudnia 2017 r. przyznany status zakładu pracy chronionej. Podatek dochodowy od osób fizycznych jako integralna część kosztów płacy musi być płacony zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt. 3 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy o PIT, termin odprowadzania pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w zasadzie dla wszystkich płatników przypada 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, a zatem faktycznie wypłacono wynagrodzenia. Wpłaty na Zakładowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych to część naliczonego podatku dochodowego od osób fizycznych, które dokonywane musza być również terminowo. Nieterminowe odprowadzenie środków zakładowego funduszu na rachunek bankowy jest sankcjonowane dotkliwą karą w postaci wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej: "Fundusz" albo "PFRON") w wysokości 30% tych środków. Cały podatek dochodowy od osób fizycznych powinien być odprowadzony w terminie, zgodnie z przepisami regulującymi tą czynność. Odprowadzania części podatku dochodowego na fundusz rehabilitacyjny wynika z faktu, ze dotyczy zakładów pracy chronionej, ta część podatku przechodzi na rachunek bankowy prowadzony dla funduszu rehabilitacyjnego w danym zakładzie pracy. Fundusze zgromadzone na tym rachunku, zakład pracy przeznacza m.in. na pomoc indywidualną dla niepełnosprawnych pracowników, na indywidualne programy rehabilitacji oraz inne. Należy podkreślić, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji, pracodawca jest jedynie dysponentem środków funduszu rehabilitacji, a nie jego właścicielem. Za okres lipiec 2018 r. środki na fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych zostały przekazane w dniu 19 sierpnia 2018 r. w kwotach: 850,20 zł (tytułem ZFRON 10% 07-2018), 6 376,50 zł (tytułem ZFRON duży 75% 07-2018) oraz w kwocie 1 257,50 zł (tytułem ZFRON 15% 07-2018). Kwota 1 257,50 zł została zaniżona o 18,00 zł w stosunku do wymaganej kwoty 1 275,30 zł. Brakująca kwota 18,00 zł została dopłacona dopiero w dniu 15 lipca 2019 r. Wobec powyższego organ stwierdził, iż w przypadku okresu sprawozdawczego w PFRON lipiec 2018 r. część zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, która przekazywana jest na Zakładowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, została przekazana nieterminowo. W powyższym zakresie strona nie usunęła stwierdzonych nieprawidłowości za pomocą korekty wniosku składanej za pośrednictwem Systemu Obsługi Dofinansowań i Refundacji, wobec powyższego uznać należy, że strona pobrała nienależnie dofinansowanie za ww. okres sprawozdawczy. W wyniku analizy zgromadzonego materiału ustalono, że dniem, od którego należy naliczyć odsetki, jest dzień wpływu kwoty dofinansowania na rachunek strony, tj. na dzień 5 września 2018 r. Prezes PFRON podkreślił, że przepis art. 26a ust. 1 a1 ustawy o rehabilitacji zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, przekraczającym 14 dni. Organ wyjaśnił także, że z przepisów ustawy o rehabilitacji wynika, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Taka konstrukcja systemu wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych ma na celu ochronę tych pracowników. Trzeba również zauważyć, że poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy związanych z wypłatą wynagrodzenia wiąże się ściśle także z poniesieniem pozostałych kosztów płacy, tj. m.in. kosztów ubezpieczenia społecznego, składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. W związku z powyższym wystarczającym jest, aby pracodawca nie poniósł któregokolwiek z kosztów płacy np. składek na ubezpieczenia społeczne, aby stwierdzić, że wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Od powyższego rozstrzygnięcia Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 26a ust. 1a2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez przyjęcie, że wskazana norma dotyczy tylko składek a nie zaliczek na podatek dochodowy, 2. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 kodeksu postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i niezebranie całego materiału dowodowego 3. przepisów prawa procesowego, tj. art. 8 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady proporcjonalności poprzez zastosowanie najbardziej uciążliwego środka wobec przedsiębiorcy dla osiągnięcia zamierzonego celu czyli nakazanie zwrotu dofinansowania w kwocie 101989,26 zł z powodu omyłki i niedopłaty na ZFRON w kwocie 18 zł. Wniosła o uchylenie w całości obu zaskarżonych decyzji w przedmiocie nakazania zwrotu środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy lipiec 2018r. w kwocie 101 989,26 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. W piśmie procesowym z 6 stycznia 2022 r. Strona dodatkowo zarzuciła zaskarżonej decyzji : 1. Naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: a. art. 2 pkt 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 573 ze zm., zwaną dalej jako: "u.r.o.n."), przez dokonanie błędnej wykładni pojęcia kosztów pracy i uznanie, że wpłaty dokonywane przez pracodawcę na Zakładowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwany dalej także jako: "ZFRON"), pochodzące z zaliczek na podatek dochodowych od osób fizycznych stanowią koszt pracy pracodawcy, podczas gdy wpłaty dokonywane przez pracodawcę na ZFRON są dofinansowaniem otrzymywanym przez pracodawcę od państwa w celu pomocy osobom niepełnosprawnym i nie stanowią dla pracodawcy kosztów pracy; b. art. 26a ust. 11 pkt 1 w zw. z art. 26a. ust. la1 pkt 3 u.r.o.n. poprzez wydanie decyzji nakazującej Skarżącemu zwrot wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy lipiec 2018r., podczas gdy niewpłacenie w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób niepełnosprawnych na rzecz Zakładowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest już zagrożone sankcją, o której mowa w art. 33 ust. 4a pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 3 pkt 3 u.r.o.n., a zatem Organ II instancji nakładając na Skarżącego kolejną sankcję za naruszenie tego samego obowiązku dopuścił si naruszenia zasady ne bis in idem oraz art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (t.j. Dz. U. z 1997r., nr 78, poz. 483 ze zm., zwana dalej jako: "Konstytucja"); c. art. 26a ust. 11 pkt 1 w zw. z art. 26a. ust. la1 pkt 3 w zw. z art. 2 pkt 4a u.r.o.n. poprzez wydanie decyzji nakazującej Skarżącemu zwrot miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy lipiec 2018r., w sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego Organ II instancji nie ustalił, że Skarżący nie zapłacił w terminie zaliczek na podatek dochodowy od pracowników niepełnosprawnych na rzecz ZFRON, a jedynie wskazał, że ogół zaliczek na podatek dochodowy pochodzący zarówno od pracowników pełnosprawnych oraz niepełnosprawnych nie został zapłacony w terminie na ZFRON; d. art. 26a ust. 1 w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i ust. 11 pkt 1 u.r.o.n. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że organ administracji publicznej jest uprawniony do wydania decyzji nakazującej zwrot całego miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, ponieważ weryfikacja spełnienia przez pracodawcę warunku zapłaty miesięcznych kosztów pracy w terminie dotyczy jednego zbioru ogółu pracowników niepełnosprawnych objętych dofinansowaniem wynagrodzeń z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (zwanym dalej także jako: "PFRON"), podczas gdy już literalna wykładnia przepisu i użyta liczba pojedyncza w definicji "miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego" wskazuje na konieczność sprawdzenia w toku kontroli terminowej zapłaty miesięcznych kosztów pracy co do każdego niepełnosprawnego pracownika i uprawnia do wydania decyzji nakazującej zwrot miesięcznego dofinansowania tylko, co do tego pracownika, wobec którego stwierdzono niezapłacenie miesięcznych kosztów pracy w terminie; 2. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. a. art. 6, 7, 7a i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 735 ze zm., zwaną dalej jako: "k.p.a.") przez prowadzenie postępowania bez podstawy prawnej, w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej oraz naruszenia przez Organ II instancji zasady praworządności i zasady rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych co do normy prawnej na korzyść strony, poprzez nałożenie na Skarżącego obowiązku zwrotu wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okres sprawozdawczy lipiec 2018r. za niewpłacenie w terminie zaliczek na podatek dochody od osób fizycznych na rzecz ZFRON, w sytuacji, gdy Skarżący zapłacił już karę, o której mowa w art. 33 ust. 4a pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 3 pkt 3 u.r.o.n., co doprowadziło do wielokrotnego ukarania Skarżącego za ten sam czyn; b. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, poprzez przyjęcie za podstawę dowodową miesięcznych dokumentów i dowodów rozliczeniowo-płacowych Skarżącego sporządzanych dla ogółu osób zatrudnionych, w tym osób niepełnosprawnych i osób pełnosprawnych, bez ich odniesienia i przyporządkowania do objętych kontrolą poszczególnych osób niepełnosprawnych w sytuacji, w której badaniu i ustaleniom skutkującym ewentualnymi stwierdzeniami naruszeń przepisów prawa w kontrolowanym zakresie podlega wyłącznie status zaspokojenia kosztów płacy pracowników niepełnosprawnych, ujętych w informacjach INF-D-P dołączonych do wniosków Wn-D za poszczególne miesiące; c. art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji, podczas gdy Organ II instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. winien był uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy orzekający w sprawie organ prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując sprawę w ramach powyższych kompetencji Sąd uznał skargę za zasadną w całości. Na wstępie przypomnieć należy, że Prezes PFRON jest uprawniony by żądać zwrotu środków wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w oparciu o przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym, środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Jak wynika z uzasadnień do wydanych w sprawie decyzji organ doszedł do przekonania, że środki za miesiąc lipiec 2018 zostały wypłacone skarżącej nienależnie, bowiem w sprawie ziściła się przesłanka określona w przepisie art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, zgodnie z którym, miesięczne dofinansowanie nie przysługuje, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Nie ulega wątpliwości, że przez "koszty płacy" rozumieć należy – zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji – wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń). W sprawie niniejszej w wyniku kontroli ustalono, że Strona skarżąca nie odprowadziła w całości zaliczki na podatek dochodowy za miesiąc lipiec 2018 r. w terminie , o jakim mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji. Strona powołuje się na fakt, iż niedopłacona omyłkowo kwota wynosiła 18 zł i nie przekraczała kwoty, o której mowa w art. 26a ust. 1a2. Organ uznał jednak, że uchybienie terminu, o którym mowa w art. 26a ust. 1a2 odnosi się wyłącznie do należności składkowych na co wskazuje jego brzmienie : Kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Przepis ten został dodany przez art.23 ustawy z dnia 23.10.2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych. Nie było go w projekcie rządowym skierowanym do Sejmu, pojawił się na etapie prac w komisji, nie jest więc znane uzasadnienie jego wprowadzenia, a w szczególności, co jest istotne w sprawie niniejszej, dlaczego tylko drobne opóźnienia w płatności składek, a nie również pozostałych kosztów płacy powodują zachowanie prawa do otrzymania dofinansowania. Można przyjąć jednak, że generalną intencją nowelizacji było uniknięcie stosowania bardzo dotkliwej sankcji w postaci utraty prawa do dofinansowania za drobne błędy, które przecież mogą zdarzyć się zawsze. Jak wynika z treści art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji pracodawca traci prawo do dofinansowania, jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni, z zastrzeżeniem ust. 1a2. Prezes PFRON stoi na stanowisku, że przepis art. 26a ust. 1a2 jest jasny i nie można przechodzić na inne formy wykładni W ocenie Sądu, oparcie się wyłącznie na językowej wykładni art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji prowadzi do konkluzji, których nie można pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości (art. 2 i 32 Konstytucji). Należy zauważyć, że z przepisu art. 26a ust. 1a1 pkt 3 wynika, że wszystkie koszty pracy powinny być podniesione w wskazanym w nim terminie, a pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych odnosi się do wynagrodzeń, a nie refundacji należności składkowych. Trudno więc znaleźć racjonalne wytłumaczenie dlaczego drobne niedopłaty mogą dotyczyć jedynie składek, nie są one przecież mniej ważną częścią kosztów płacy, a obowiązek opłacania składek ma równie istotne znaczenie jak wynagrodzeń brutto. Skoro rezultaty wykładni językowej art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji nie dają się pogodzić z konstytucyjnymi zasadami praworządności i równości, to konieczne stało się zweryfikowanie rezultatów językowej wykładni art. 26a ust 1a2 ustawy o rehabilitacji wykładnią systemową i celowościową. W rozbudowanym, dynamicznym i rozczłonkowanym systemie źródeł prawa administracyjnego potrzeba weryfikowania rezultatów wykładni językowej wykładnią systemową i celowościową nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie (por. np. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., I OSK 722/09, w którym wskazano, że gdy wyniku wykładni językowej nie da się zaakceptować ze względu na konsekwencje o charakterze systemowym, należy się posiłkować tym ostatnim, co oznacza, że granice wykładni językowej nie są bezwzględne i ich przekroczenie jest uzasadnione w sytuacji odwołania się do wartości konstytucyjnych). Odwoływanie się do wartości konstytucyjnych w procesach wykładni stanowi przejaw zarówno systemowego, jak i celowościowego interpretowania prawa. Przełamanie rezultatów językowej wykładni art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji jest, w ocenie składu orzekającego, konieczne w wyżej wskazanym kierunku, aby treść norm prawnych regulujących sprawy utraty prawa do otrzymania dofinansowania była zgodna z konstytucyjnymi zasadami praworządności oraz ochrony i poszanowania praw osób niepełnosprawnych. W ocenie Sądu, artykułu 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji nie należy interpretować zgodnie z jego literalną treścią, lecz z uwzględnieniem wykładni celowościowej przy uwzględnieniu wartości wynikających z art. 32 i 69 Konstytucji, tj. równości wobec prawa oraz udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym. W tym kontekście należy zauważyć, że organy administracji oraz sądy, także zatem sądy administracyjne, powinny dokonywać wykładni przepisów ustawowych z uwzględnieniem wartości i zasad wynikających z przepisów Konstytucji RP. Podkreślić należy, że sprawując wymiar sprawiedliwości (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 1066) sąd administracyjny rozstrzyga konkretną sprawę, czyli przesądza o tym, że skarga jest zasadna lub też bezzasadna stosując wykładnię przepisów prawa materialnego mających w sprawie zastosowanie. Jest oczywiste, że taka wykładnia powinna uwzględniać podstawowy akt prawny jakim jest Konstytucja RP (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FSK 787/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz postanowienie 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2014 r., sygn. akt II FPS 7/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Celem zastosowania wykładni prokonstytucyjnej, jest zapobieżenie sytuacji, w której doszłoby do zróżnicowania uprawnień lub obowiązków podmiotów znajdujących się w istocie w takiej samej sytuacji faktycznej. Powyższa wykładnia znajduje oparcie również w wartościach wynikających z ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską międzynarodowych uregulowań prawnych dotyczących praw osób niepełnosprawnych. Szczególną rolę odgrywa tu Konwencja Nr 159 MOP dotycząca rehabilitacji zawodowej i zatrudnienia osób niepełnosprawnych z 20 czerwca 1983 r. (Dz. U. z 2005, Nr 43, poz. 412), której celem jest zapobieganie wykluczeniu społecznemu osób niepełnosprawnych przez prowadzenie odpowiedniej polityki ukierunkowanej na rehabilitację zawodową (K. Ślebzak w: red. M. Safian, L. Bosek, Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016, s. 1566). Należy zaznaczyć, że celem rehabilitacji zawodowej powinno być umożliwienie osobie niepełnosprawnej uzyskania i utrzymania odpowiedniego zatrudnienia, awansu zawodowego, aby w ten sposób ułatwić jej włączenie się lub ponowne włączenie się do społeczeństwa (art. 1 tej konwencji). Istotne znaczenie dla aksjologicznego uzasadnienia omawianej wykładni ma również Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012, poz. 1169), w której Polska zobowiązała się do popierania możliwości zatrudnienia i rozwoju zawodowego osób niepełnosprawnych na rynku pracy oraz pomocy w znalezieniu, uzyskaniu i utrzymaniu zatrudnienia (art. 27 Konwencji). Nie ulega bowiem wątpliwości, iż ustrojodawcy w art. 69 Konstytucji zależało przede wszystkim na stworzeniu niepełnosprawnym możliwości udziału w życiu zawodowym i społecznym (K. Ślebzak w: red. M. Safian, L. Bosek, Konstytucja RP. Tom I. Komentarz do art. 1-86, Warszawa 2016, s. 1570). W konsekwencji art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji należy wykładać w ten sposób, że uchybienie terminowi opłacenia któregokolwiek z elementów składających się na koszty płacy w rozumieniu art.2 pkt 4a nieprzekraczające 14 dni nie powoduje utraty prawa do otrzymania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Niewątpliwie powyższa systemowa i celowościowa wykładnia art. 26a ust. 1a2 wykracza poza językowe brzmienie tego przepisu, jest jednak uzasadniona koniecznością takiego odczytywania norm prawnych, aby ich treść nie pozostawała w sprzeczności z Konstytucją RP i ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi. Wskazać należy, że podobny pogląd dot. odmowy zastosowania wykładni językowej na gruncie ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wyrazi tutejszy Sąd w wyroku z dnia 15 maja 2015 r. sygn.. akt V SA/Wa 3080/14. Pogląd ten został całkowicie zaakceptowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 maja 2017 r. sygn.. akt II GSK 2203/15. Przekładając powyższe na realia przedmiotowej sprawy trzeba zauważyć, że Strona opłaciła zaliczkę na podatek dochodowy po terminie wynikającym z art. 38 ust. 1 ustawy o PIT, zgodnie z którym termin odprowadzania pobranych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w zasadzie dla wszystkich płatników przypada 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano zaliczki, a zatem faktycznie wypłacono wynagrodzenia., jednak opóźnienie to dotyczyło kwoty niższej niż 2% należnej zaliczki. Mając zatem na uwadze dokonaną powyżej wykładnię przepisu art. 26a ust. 1a 2 ustawy o rehabilitacji, także opłacenie zaliczek na podatek dochodowy z uchybieniem terminu w nie może wiązać się z koniecznością zwrotu pobranego dofinansowania do wynagrodzeń, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 32 i art. 69 Konstytucji RP. Z tych względów uznając, że przy wydawaniu decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Jednocześnie przyjęta przez Sąd wykładnia mających zastosowanie przepisów prawa powoduje, że istnieją przesłanki do umorzenia postępowania na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a O kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
19 lutego 2021
Symbol z opisem
6539 Inne o symbolu podstawowym 653
Skarżony organ
Minister Pracy i Polityki Społecznej
Sędziowie
Krystyna Madalińska-Urbaniak /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Krawczak Tomasz Zawiślak

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny