I OW 227/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza P. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem P. a Burmistrzem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie pieniężne z pomocy społecznej postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi P. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku.

Pismem z 7 listopada 2025 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w P. działający w imieniu Burmistrza P. (dalej: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość z Burmistrzem W. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie pieniężne z pomocy społecznej. Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskazał, że właściwy do rozpoznania sprawy jest Burmistrz W., bowiem M.W. (dalej: zainteresowany), jako osoba bezdomna, ostatni adres zameldowania na pobyt stały posiadał w gminie [...]. W odpowiedzi na wniosek Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. działający w imieniu Burmistrza W. wskazał, że adres zamieszkiwania zainteresowanego znajduje się na terenie [...] a zatem zastosowanie w niniejszej sprawie znajdzie art. 101 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że aby mógł zaistnieć spór o właściwość w rozumieniu art. 4 p.p.s.a., sprawa zawisła przed organami administracji publicznej musi mieć charakter sprawy administracyjnej, tj. sprawy przekazanej do rozstrzygania organom administracji publicznej w formie władczej i w drodze aktu o charakterze indywidualnym. Z akt sprawy wynika, że postępowania dotyczące przyznania świadczeń M.W. zostały zakończone, albowiem decyzje dotyczące przyznania świadczeń zostały wydane. W przedstawionych okolicznościach nie doszło zatem do sytuacji, w której organy przestrzegając obowiązku określonego w art. 19 k.p.a. zakwestionowały swoją właściwość co do rozstrzygnięcia indywidualnej sprawy administracyjnej. Sprawa ta została przez organ załatwiona. Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór, co do wskazania organu właściwego do zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie pieniężne z pomocy społecznej przyznanych i wypłaconych w okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. Rozliczenia tego rodzaju dokonywane są na podstawie art. 101 ust. 7 u.p.s. nie przybierają one jednak formy decyzji administracyjnej ani żadnego innego aktu indywidualnego z zakresu administracji publicznej. Spory wynikłe na tym tle stanowią sprawę cywilną, a nie administracyjną (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OW 10/24 i powołane tam orzecznictwo). Sprawa niniejsza nie ma zatem charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy, nie istnieje bowiem sprawa administracyjna która miałaby podlegać rozstrzygnięciu, a wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, jako dotyczący sprawy cywilnej a nie administracyjnej, nie podlega kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.