I SA/Wa 2329/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Dorota Apostolidis, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), Protokolant referent Jolanta Replin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2019 nr 2 odmawiającą potwierdzenia prawa do rekompensaty. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z [...] grudnia 1990 r. G. S. oraz H. S. wystąpiły do Urzędu Rejonowego w [...] o odszkodowanie za mienie pozostawione na byłym terytorium Państwa Polskiego, tj. w [...] przez K. S., obejmujące parcelę nr [...] o pow. [...] ha, zabudowaną domem mieszkalnym. Wnioskiem z [...] grudnia 2008 r. G. S. oraz H. S. ponownie wystąpiły do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...], pow. [...] , woj. [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r., zmienionym w dniu [...] czerwca 2015 r., Wojewoda [...] uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostały spełnione wymogi, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. oraz wezwał stronę do wskazania jednej z form realizacji prawa do rekompensaty oraz dołączenia do wniosku operatu szacunkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] potwierdził w pkt 1, iż G.S. przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w mieście [...] oraz gminie wiejskiej [...], pow. [...], woj. [...]; w pkt 2 ustalił wartość nieruchomości pozostawionych przez K. S. na kwotę [...] zł w oparciu o operat szacunkowy z dnia [...] czerwca 2015 r., sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. Z.; w pkt 3 ustalił wartość świadczenia pieniężnego, stanowiącego 20 % wartości nieruchomości pozostawionych przez K. S. w mieście [...] oraz gminie wiejskiej [...], pow. [...], woj. [...] na kwotę [...] zł; w pkt 4 ustalił wartość rekompensaty przysługującej G. S. na kwotę [...] zł; w pkt 5 stwierdził, że uprawniona jako formę realizacji prawa do rekompensaty wskazała świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego; w pkt 6 odmówił potwierdzenia G. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. S. nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w gminie wiejskiej [...], pow. [...], woj. [...], w postaci nieruchomości gruntowej o pow[...] ha oraz stodoły, stajni, spichlerza i gorzelni. Decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], Minister Skarbu Państwa uchylił pkt 6 decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. Wojewoda [...] ponownie odmówił G. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez K. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w [...] oraz gminie wiejskiej [...], pow. [...], woj. [...] w części obejmującej działkę gruntową o pow. [...] ha, stodołę, stajnię, gorzelnię i spichlerz. W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki wskazał, iż w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów, z których wynikałoby w sposób wiarygodny, aby K. S. był właścicielem nieruchomości objętych decyzją. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła G. S. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji rozpatrując sprawę wskazał, że kwestie rekompensat za "mienie zabużańskie" reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Według art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić; 2) posiada obywatelstwo polskie. Natomiast zgodnie z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dowodami, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, mogą być w szczególności urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw. W przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 ww. przepisu, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Minister stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż K. S. pozostawił w gminie wiejskiej [...], pow. [...], woj. [...], nieruchomości gruntowe, w skład których wchodziły parcele: pgr [...] o pow. [...] ha, pgr [...] o pow. [...] ha, pgr [...] o pow. [...] ha, pgr [...] o pow. [...]ha, pgr [...] o pow. [...] ha, pgr [...] o pow. [...] ha, pgr [...] o pow. [...] ha oraz w mieście [...] nieruchomość gruntową: pgr [...] o pow. [...] morgi ([...] ha), zabudowaną domem i pgr [...] o pow. [...] ha, tj. łącznie [...] ha. Za powyższe nieruchomości Wojewoda [...] potwierdził prawo do rekompensaty G. S. decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...]. Natomiast w zaskarżonej decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., organ I instancji odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty G. S. z tytułu pozostawienia przez K. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej położonej w [...] oraz gminie wiejskiej [...], pow. [...], woj. [...] w części obejmującej działkę gruntową o pow. [...] ha, stodołę, stajnię, gorzelnię i spichlerz, gdyż w jego ocenie strony nie przedstawiły wiarygodnego materiału dowodowego, zgodnego z art. 6 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., z którego wynikałoby, aby K. S. był właścicielem nieruchomości, których dotyczyła ww. decyzja. Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się dokument urzędowy, jakim jest Zaświadczenie [...] Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] mara 1945 r. wydane H. S. wraz z tłumaczeniem uwierzytelnionym z języka [...], w którym wskazano, iż: "H.S. posiada dom murowany kryty blachą o długości 12 m, szerokości 6 m, wysokości 3 m, stajnię murowaną, krytą blachą o długości 15 m, szerokości 6 m, wysokości 3 m, do swojego własnego użytkowania posiada 12,76 ha ziemi (...) posiada ogród i sad 0,58 ha". Skarżąca wskazała w odwołaniu, że powodem dla którego na ww. zaświadczeniu widnieje H. S., a nie K. S. jest okoliczność, iż K. S. został wcielony do wojska w 1944 r., zaś G. S. wraz z matką uciekły z miejscowości [...] w 1945 r. Istotnie z akt sprawy, w szczególności z zaświadczenia Jednostki Wojskowej, Poczty Polowej nr [...] z dnia [...] lipca 1944 r. wynika, iż K. S. od dnia [...] kwietnia 1944 r. odbywał służbę wojskową jako szeregowiec - pisarz wojskowy. Organ II instancji podzielił stanowisko Wojewody, że treść przedstawionego zaświadczenia nie pozwala na stwierdzenie, iż prawo własności wyszczególnionej w nim powierzchni gruntu oraz stajni należało również do K. S. W zaświadczeniu brak jest bowiem jakiejkolwiek wzmianki na jego temat. Okoliczność podnoszona przez skarżącą w toku postępowania przed organem I instancji wskazująca, iż pomiędzy małżonkami K. S. i H. S. istniał ustrój ustawowej wspólności majątkowej, w sytuacji, gdy z treści zaświadczenia ani z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, aby ww. nieruchomości objęte były ustrojem ustawowej wspólności majątkowej nie jest wystarczająca dla uznania, iż ww. zaświadczenie może stanowić o potwierdzeniu prawa własności K. S. w stosunku do wyszczególnionej w nim powierzchni gruntu oraz stajni. Ponadto w zaświadczeniu nie ma mowy o prawie własności, lecz o posiadaniu i użytkowaniu, jakie przysługiwać miało H. S. Tymczasem o rekompensatę na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. ubiegać mogą się jedynie właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy. Odnosząc się do zeznań świadków Minister wskazał, iż w przypadku braku dokumentów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, dowodami, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Tak skonstruowany przepis nadaje określoną rangę dowodom wymienionym w ustawie. Z jego treści wynika, iż dowody z dokumentów mają większą moc dowodową niż zeznania świadków, które mogą być przedłożone w przypadku braku urzędowego opisu mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny. Zeznania te jak każdy inny dowód podlegają ocenie i to zarówno co do ich treści jak i wiarygodności. Moc dowodowa takich oświadczeń jest uzależniona od spełnienia następujących przesłanek: muszą one zostać złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkiwania świadka, świadkowie muszą być osobami, które zamieszkiwały w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147, z późn. zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Z protokołu z dnia [...] lutego 2019 r. z przesłuchania świadka – S. B., sporządzonego przez Urząd Miejski w [...], do którego organ I instancji zwrócił się w trybie pomocy prawnej wynika, że S.B. oświadczył, że H. S. była jego ciotką - starszą siostrą jego mamy. Według jego wiedzy K. S. pozostawił duży budynek mieszkalny oraz zabudowania gospodarcze z inwentarzem (stajnie, obory) oraz budynek gorzelni. S. B. oświadczył, iż przedmiotowe nieruchomości były przekazane na własność w formie darowizny na rzecz jego wuja – K. S. od hrabiostwa w zamian za zarządzanie ich nieruchomościami. Świadek nie pamięta jednak, w którym roku K. S. mógł otrzymać ww. nieruchomości. W Urzędzie Miejskim w [...] została także przesłuchana w dniu [...] marca 2019 r. B.S. Ww. oświadczyła, że K. S. był mężem siostry jej matki – C. S. z d. R., miał dom, który wybudował, ponadto widziała jako dziecko zabudowania: stodołę, stajnię; słyszała, że są zabudowania spichlerz i gorzelnia oraz słyszała w domu rodzinnym, że K. S. był właścicielem nieruchomości, domniemywa, że nieruchomość nabył, lecz nie posiada wiedzy na temat osoby, od której ją nabył oraz roku nabycia. W aktach sprawy znajduje się ponadto protokół z przesłuchania Z. S. z d. N., z dnia [...] maja 2019 r. która oświadczyła, że K. S. był bratem jej teścia, miał dom piętrowy murowany, folwark, murowane budynki z cegły albo z białego kamienia, składający się ze spichlerza, stajni, stodoły, obory, maszyn rolniczych. Z. S. oświadczyła, iż na wycieczce szkolnej widziała gorzelnię. Według wiedzy świadka folwark i gorzelnię K. S. otrzymał na własność od [...] za jej życia około roku 1935 w drodze darowizny. Akta sprawy zawierają ponadto protokół przesłuchania przez organ I instancji świadka T. S. z dnia [...] października 2013 r., w którym ww. wskazał, że jego stryj K. S. był właścicielem zabudowań folwarcznych, tj. budynków gorzelni, stajni, stodoły, magazynu na zboże oraz budynku mieszkalnego dla służby, około 100 ha gruntów ornych, a także lasu i pastwiska. Minister wskazał, że jakkolwiek wszyscy zeznający świadkowie zostali pouczeni o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przez Wojewodę [...] oraz przesłuchujące ich organy wezwane przez organ I instancji na podstawie art. 52 k.p.a. w trybie pomocy prawnej, zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona lub w nieruchomości sąsiedniej, to jedynie oświadczenie Z. S. spełnia wymogi formalne z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Pozostali świadkowie, tj. S. B., B. S., jak również T. S. są osobami bliskimi właściciela i jego spadkobierców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem łączą ich z właścicielem nieruchomości i jego spadkobiercami relacje rodzinne. Pomimo tego, że Z. S. z d. N. nie jest osobą bliską właściciela pozostawionej nieruchomości ani jego spadkobierców w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, to jednak w ocenie organu odwoławczego jej zeznania budzić mogą wątpliwości co do bezstronności, bowiem ww. oświadczyła, iż "uważam, że G. należy się rekompensata". Odnośnie zeznań S. B., B. S., jak również T. S. organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym oświadczenia niespełniające ustawowych wymagań, mogą co prawda stanowić dowód w sprawie, gdyż ustawa zabużańska nie wyłącza zastosowania k.p.a., ale oświadczenia te, w sytuacji, gdy mają na celu wykazanie pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, rodzaj i powierzchnię tych nieruchomości, mogą zostać potraktowane jedynie jako dowód uzupełniający. Nie mogą zaś one stanowić jedynego dowodu na tę okoliczność, gdyż w sytuacji, gdy brak jest urzędowego opisu mienia, bądź orzeczenia wydanego przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodem na okoliczność pozostawienia mienia nieruchomego poza granicami oraz jego powierzchni i rodzaju, mogą być tylko oświadczenia świadków złożone w wymaganej prawem formie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1458/18). W świetle powyższego oświadczenia świadków zgromadzone w niniejszej sprawie można uznać za dowód uzupełniający. Organ odwoławczy wskazał, iż dwaj świadkowie, tj. Z.S. z d. N. jak również S. B. oświadczyli, że K. S. nabył zabudowania gospodarcze oraz budynek gorzelni od [...], w drodze darowizny. Jednak faktu tego nie potwierdziła przesłuchana w dniu [...] marca 2016 r. przed organem I instancji wnioskodawczyni G. S. Ww. wskazała, że K. S.otrzymał folwark i gorzelnię w [...] w drodze testamentu sporządzonego przez [...] przed notariuszem M. K. Na powyższy testament powoływała się również w piśmie z dnia [...] lutego 2009 r. H. S. która wskazywała, że K. S. był zarządcą majątku [...] i otrzymał w roku 1936 lub 1937 w drodze testamentu od [...] folwark oraz gorzelnię. Ponadto na uwagę zasługuje okoliczność, że wiedza trzech świadków odnośnie K. S. i jego majątku pochodzi głównie od osób trzecich, tj. członków rodziny, gdyż w momencie wybuchu II wojny światowej Z. S. z d. N. miała 6 lat, S. B. 2 lata, zaś B. S. zaledwie kilka miesięcy i w żaden sposób nie mogli mieć oni pełnego rozeznania odnośnie sytuacji, która się wokół nich działa. Odnosząc się do dowodu z przesłuchania G. S. z dnia [...] marca 2016 r. Minister wskazał, iż zgodnie z art. 86 k.p.a., jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, organ administracji publicznej dla ich wyjaśnienia może przesłuchać stronę. W doktrynie podkreśla się, że posiłkowy charakter tego środka dowodowego wynika z samej jego natury - niemożliwe jest zachowanie bezstronności przez podmiot będący stroną w danym postępowaniu administracyjnym (zob. Janowicz, Komentarz, 1999, s. 250; B. Adamiak, w: Adamiak, Borkowski, Komentarz, 2016). Dlatego też artykuł 86 k.p.a. został określony jako ostatni z wymienionych w kodeksie środków dowodowych możliwych do zastosowania w postępowaniu administracyjnym. Umiejscowienie tego środka na końcu utworzonego przez ustawodawcę katalogu wskazuje na jego charakter pomocniczy. Oznacza to, że organ administracji publicznej może dokonać przesłuchania strony jedynie w wyjątkowej sytuacji, tzn. w przypadku, gdy zachodzą następujące przesłanki: wyczerpane zostały wszelkie inne środki dowodowe lub występuje brak takich środków oraz kiedy w dalszym ciągu fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają niewyjaśnione. Odnosząc powyższe do przedmiotowej sprawy, Minister stwierdził, iż zeznania G.S., jako osoby zainteresowanej określonym zakończeniem przedmiotowego postępowania, nie mogą być podstawą do potwierdzenia prawa własności jakie przysługiwało K.S. do naniesień w postaci stodoły, stajni i spichlerza, a także przedstawionej w planach gorzelni. Skarżąca G. S. wskazała, iż [...] zmarła w 1938 r. bezdzietnie, a zatem nie mogła być właścicielem nieruchomości. Organ I instancji wystąpił pismem z dnia [...] marca 2019 r. do Archiwum Narodowego w [...] o nadesłanie uwierzytelnionych kserokopii wszelkich dokumentów dotyczących majątku ziemskiego położonego w [...] ze szczególnym uwzględnieniem dokumentów, w których figuruje K. S., w tym testamentu, który [...] miała spisać w 1936 r. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2019 r. Archiwum Narodowe w [...] poinformowało, że nie odnaleziono w zasobach archiwum testamentu spisanego przez [...] w 1936 lub 1937 r. Ponadto w toku postępowania organ I instancji zwrócił się także w piśmie z dnia [...] lutego 2016 r. do Konsulatu RP we [...] o odszukanie i przekazanie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów archiwalnych potwierdzających prawo własności K. S. do nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w mieście [...] oraz gminie wiejskiej [...], w szczególności gorzelni oraz zabudowań gospodarczych: stodoły, stajni murowanej i spichlerza. W piśmie z dnia [...] marca 2016 r. Archiwum Państwowe Obwodu [...] poinformowało, iż w dokumentach Archiwum Państwowego Obwodu [...] i w dokumentach archiwów podległych oraz Oddziału Archiwum [...] Rejonowej Administracji Państwowej nie odnaleziono informacji o mieniu nieruchomym, które należało do K. S. w m. [...] , rejonu [...]. W celu potwierdzenia, iż Kazimierzowi Świątkowi przysługiwało prawo własności do przedmiotowych nieruchomości strony powołują się również na projekt umowy dzierżawy, która miała być zawarta w dniu [...] sierpnia 1939 r. pomiędzy K.S. a K. R. W dowodzie tym wskazano, że właścicielem gorzelni w [...] jest K. S. Wskazać jednak należy, że pod ww. dowodem widnieje tylko jeden nieczytelny podpis. Ponadto sama skarżąca stwierdziła, że jest to jedynie projekt umowy. Odnosząc się do kolejnych dowodów przedłożonych przez stronę, tj. planów gorzelni oraz fotografii, mających przedstawiać K. S.w otoczeniu zabudowań w majątku w [...], Minister wskazał, że ww. plany i fotografie nie mogą stanowić dowodu na okoliczność przysługiwania K. S. własności do uwidocznionych na nich naniesień. Dowodu takiego nie może stanowić ponadto powoływane przez skarżącą pismo K. S. skierowane do Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] grudnia 1966 r., w którym K. S. wskazał, iż oprócz posiadania na własność nowo wybudowanego w 1934 r. domu jednorodzinnego posiadał jeszcze przynależności gospodarcze. K. S. powołał się przy tym na omówione wyżej Zaświadczenie [...] Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] mara 1945 r. W ocenie organu odwoławczego samo oświadczenie właściciela nieruchomości co do przysługiwania mu prawa własności do ww. przynależności gospodarczych w sytuacji, gdy brak jest w aktach sprawy dowodów potwierdzających prawdziwość oświadczenia nie jest wystarczające dla przyznania prawa do rekompensaty. Minister wskazał, że za budynek mieszkalny G. S. otrzymała rekompensatę, gdyż fakt posiadania własności tej nieruchomości wynikał z szeregu dokumentów zgromadzonych w sprawie. Z kontraktu kupna i sprzedaży z dnia [...] marca 1933 r. wynika, iż K. S. był rachmistrzem Zarządu Dóbr w [...], zaś właścicielką tych dóbr była [...]. W odręcznie spisanym życiorysie K. S. wskazał, że do wybuchu wojny pracował w majątkach ziemskich [...], najpierw w [...], a następnie w [...]. W życiorysie brak jest wzmianki, aby K. S. był właścicielem nieruchomości będących przedmiotem niniejszej decyzji. Reasumując, Minister oceniając całość materiału dowodowego we wzajemnej łączności stwierdził, iż strona nie udowodniła, że K. S. był właścicielem nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...] oraz gminie wiejskiej [...] , pow. [...] woj. [...] w części obejmującej areał ziemi ponad powierzchnię, za którą przyznano już skarżącej prawo do rekompensaty, tj. działkę gruntową o pow. [...] ha, a także stodołę, stajnię, gorzelnię i spichlerz. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, organ odwoławczy podzielił stanowisko Wojewody [...] wskazujące, że postępowanie w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wszczynane jest na wniosek strony, a zatem ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo. Zatem to wnioskodawca, a nie organ prowadzący postępowanie winien przede wszystkim zadbać o to, aby dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz rodzaju i powierzchni tych nieruchomości (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3458/15, wyrok NSA z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 3508/15). Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej jest ustawą szczególną i z tej racji, zawarte w niej przepisy proceduralne mają pierwszeństwo, przed przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jakkolwiek omawiana ustawa nie ogranicza obowiązków, które - na zasadzie kodeksu postępowania administracyjnego - obciążają organ, tym niemniej wprowadza ona również ustawowe obowiązki zobowiązujące wnioskodawcę do określonego postępowania. Do takich obowiązków należy zaś dołączenie do wniosku stosownej dokumentacji, na której oparte jest dochodzone uprawnienie (art. 6 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie organ I instancji podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wystąpienie o przeprowadzenie kwerendy do stosownego archiwum państwowego, a także próbę pozyskania informacji z archiwum zagranicznego w celu wydobycia dokumentów dotyczących mienia pozostawionego przez K. S. Chybione jest zatem stanowisko skarżącej, która zarzuca Wojewodzie bierną postawę i przerzucenie ciężaru dowodu na stronę. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła G. S. zarzucając jej naruszenie: - art. 76 k.p.a. poprzez odmowę przyjęcia domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą oświadczenia organu, od którego pochodzi - znajdującego się w aktach sprawy Zaświadczenie [...] Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] marca 1945 r. w sytuacji braku obalenia w/w domniemań z uwagi na brak przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu, - art. 6, art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. a to naruszenie zasady legalności, zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela oraz przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania jego uczestnika do władzy publicznej, - art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie przez organ w sposób wyczerpujący i całościowy materiału dowodowego i nie ustalenie prawidłowo okoliczności faktycznych, dokonując niekorzystnego dla strony wyboru materiału dowodowego, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do przyczyn, z powodu których organ określonym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz uznanie dowodu z zaświadczenia [...] Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...].03.1945 r. jako dowodu o ograniczonej wiarygodności, - art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 76 § 1 k.p.a., poprzez niepoparte dowodami przeciwnymi zakwestionowanie domniemania prawdziwości zaświadczenia [...] Powiatowej Rady Narodowej oraz zeznań świadków: T. S., S. B., B.S. i Z.S. - art. 2 pkt 1 i 2, art. 3 ust. 2 w związku z art. 13 ust. 2 oraz art. 1 ust 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezzasadną odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty, - art. 2, art. 7, art. 31 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz Konwencji o ochronie praw i podstawowych wolności oraz art. 1 Protokołu nr 1 do w/w Konwencji, gdyż organ naruszył podstawowe zasady ustrojowe Rzeczpospolitej Polskiej, w szczególności zasadę państwa prawnego realizującego pryncypia sprawiedliwości społecznej, zasadę działania na podstawie i w granicach prawa, zapewnienia praw człowieka i obywatela, w tym ochronę dziedziczenia oraz zakaz ograniczania obywatelowi praw skutkującego na gruncie tej sprawy brakiem rekompensaty za część majątku (nieruchomości) postawionego na Kresach Wschodnich przez spadkodawcę wnioskodawczyni, co jest szczególnie rażące w świetle fundamentalnych dla kwestii rekompensat orzeczeń tj.: orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8.11.1989 K 7/89, OTK 1989 Nr 1 poz. 8, orzeczenia SN z 10.10.2003 , II CK 36/02, oraz treści wyroku Wielkiej Izby ETPC w Strasburgu z [...] czerwca 2004 r., w sprawie [...] przeciwko Polsce, - naruszenie art. 6 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezzasadne przyjęcie, że świadkowie S. B., B. S. są osobami bliskimi właściciela nieruchomości lub jego spadkobiercy ubiegającego się o rekompensatę, a w konsekwencji pominięcie dowodu z zeznań w/w świadków, pomimo iż w/w nie są osobami bliskimi, - naruszenie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej poprzez bezzasadne pominiecie dowodu z w/w zaświadczenia z dnia 5 marca 1945 r. oraz zeznań strony postępowania - G. S. Wobec podniesionych zarzutów, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Podstawę prawnomaterialną służącą rozstrzyganiu przedmiotowej sprawy stanowi ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Warunkiem przyznania prawa do rekompensaty jest łączne spełnienie przesłanek wskazanych w tejże ustawie. W związku z tym prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zostać zrealizowane tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był obywatelem polskim, zamieszkałym na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w wyniku wypędzenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów ewakuacyjnych z lat 1944-1945 lub w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art.1 i 2 ustawy). Z treści art. 5 ust. 1 ustawy wynika, że potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zgodnie natomiast z art. 7 ust 2 ustawy, w przypadku niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust.1 i 2, wojewoda wydaje decyzję o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty. Przepis art. 6 stanowi, że do wniosku, o którym mowa w art. 5 ust. 1, należy dołączyć dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art.1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Takimi dowodami świadczącymi o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości mogą być dokumenty wymienione w ust. 4 (urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw), a w przypadku ich braku oświadczenia dwóch świadków, o których mowa w ust. 5 powołanego przepisu. Przywołany przepis w/w ustawy stanowi, że dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub w miejscowości sąsiedniej oraz nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty. W rozpoznawanej sprawie ani organom orzekającym ani skarżącej, mimo podejmowanych działań nie udało się odnaleźć dowodów w postaci dokumentów urzędowych, które potwierdzałyby prawo własności nieruchomości pozostawionej przez K. S. w [...] w części obejmującej działkę gruntową o pow. [...] ha, stodołę, stajnię, gorzelnię i spichlerz. Dowodami na powyższą okoliczność są zeznania świadków S. B., B. S., Z. S. i T. S. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest czy oświadczenia powyższe spełniają wyżej wskazane wymogi ustawowe. Organy orzekające przyjęły, że świadkowie S. B., B. S. i T. S. są osobami bliskimi właściciela i jego spadkobierców w rozumieniu ustawy o gospodarce nieruchomościami. Należy w tym miejscu wskazać, że zgodnie z art. 4 pkt 13 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przez osobę bliską należy rozumieć zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osoby przysposabiające i przysposobione oraz osobę, która pozostaje ze zbywcą faktycznie we wspólnym pożyciu. W świetle powyższego T. S. należy uznać za osobę bliską dla K. S. w rozumieniu ww. przepisu, bowiem jest on bratankiem K. S, jak również S. B., który jest siostrzeńcem H. S. (spadkobiercy właściciela). Natomiast B. S., dla której K. S. był mężem siostry jej matki nie jest osobą bliską w rozumieniu tego przepisu. Uchybienie to pozostaje jednak bez wpływu na dokonaną przez organ ocenę zeznań tych świadków jako dowodów uzupełniających, którą Sąd podziela. Z zeznań świadka S. B., który w momencie wybuchu II wojny światowej miał 2 lata wynika, że według jego wiedzy K. S. pozostawił duży budynek oraz zabudowania gospodarcze z inwentarzem oraz budynek gorzelni. Przedmiotowe nieruchomości zostały przekazane na własność w formie darowizny na rzecz K. S. od [...] w zamian za zarządzanie ich majątkiem. Z zeznań B. S., która w momencie wybuchu II wojny światowej miała kilka miesięcy wynika, że słyszała w domu rodzinnym, że K. S. był właścicielem nieruchomości, ale nie posiada wiedzy od kogo i kiedy ją nabył. Z zeznań Z. S., która w momencie wybuchu II wojny Światowej miała 6 lat wynika, że K. S. folwark i gorzelnię otrzymał na własność od [...] około roku 1935 w drodze darowizny. Zeznania te, jak to uznały organy, nie mogą być wiarygodne a to z tego powodu, że dziecko w wieku sześciu lat nie interesuje się takimi wiadomościami jak składniki majątkowe sąsiadów czy ich pochodzenie, a dziecko w wieku 2 lat, czy kilku miesięcy w ogóle takiej wiedzy mieć nie może z przyczyn obiektywnych. Zainteresowania dziecka sześcioletniego są inne niż stan majątku sąsiadów i to w takich szczegółach. Zeznania te dowodzą, że świadkowie podane informacje uzyskali później i to od innych osób, nie pochodzą z ich własnej wiedzy. Z tego powodu nie można uznać ich za dowód na okoliczność przysługiwania K. S. prawa własności przedmiotowych nieruchomości. Sąd w tej sytuacji zarzuty skargi dotyczące błędnej oceny przez organ zeznań świadków uznał za bezzasadne. Z treści art. 2 i 3 ustawy wynika, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i jego spadkobiercom, jeżeli spełniają oni łącznie, pozostałe, przewidziane w tych artykułach wymagania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 16 grudnia 2013r. I OPS 11/13 prawo do rekompensaty winno wiązać się z faktem pozostawienia przez obywatela polskiego swojego majątku nieruchomego, stanowiącego w momencie wybuchu II Wojny Światowej jego własność, a który to majątek, w związku z wojną, obywatel polski zmuszony był opuścić. Uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 p.p.s.a.), ma ona ponadto tzw. ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 p.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela wspomnianego stanowiska, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Taka sytuacja zaś w niniejszej sprawie nie zachodzi. Wskazać w związku z powyższym należy, że z zaświadczenia z dnia [...] marca 1945 r. w żaden sposób nie wynika tytuł prawny do mienia pozostawionego przez K. S. Jak słusznie zauważyły organy orzekające informacja zawarta w tym zaświadczeniu wydanym przez [...] Powiatową Radę Narodową dotyczy posiadania przez H.S. wymienionych w nim nieruchomości, a nie prawa ich własności Kazimierza Świątka. Zasadnie zatem organy uznały, że zaświadczenie powyższe nie może stanowić podstawy do uznania istnienia tytułu własności do przedmiotowej nieruchomości K. S. Należy podkreślić, że składając wniosek o przyznanie prawa do rekompensaty, swoje prawo do nieruchomości należy udowodnić. Ustawodawca określając krąg osób uprawnionych do rekompensaty za utracone mienie nie przyznał bowiem tego prawa wszystkim obywatelom polskim, posiadającym w przeszłości nieruchomości na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, ale wyłącznie tym, którzy byli ich właścicielami i przy spełnieniu przez nich łącznie wszystkich warunków określonych w art. 2 ustawy. To zaś, że tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości musiał być przynależny repatriantowi, wynika z samej istoty zdarzenia, z jakim związane jest omawiane uprawnienie, tj. "pozostawieniem nieruchomości" w określonych w art. 1 ustawy okolicznościach. O pozostawieniu rzeczy można bowiem mówić jedynie wówczas, gdy przynależała ona do jednostki, która twierdzi, że ją pozostawiła. W tej sytuacji za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, tj. art. 7 art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. Trudno również zarzucić organom naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz czynności niezbędnych do jej załatwienia. Jak wynika bowiem z akt sprawy Wojewoda oprócz zobowiązania skarżącej do przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby prawo własności jej poprzednika prawnego do nieruchomości opuszczonej, sam występował do szeregu instytucji w celu uzyskania dokumentacji niezbędnej do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, jednak bezskutecznie. W związku z tym uznać należy, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ocena podniesionych przez skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Wnioskodawczyni nie udowodniła bowiem, że K. S. był właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Organy orzekające, wbrew twierdzeniom skargi, wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły przy tym stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy jej rozstrzyganiu oraz uzasadniły swoje orzeczenia (art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Należy zauważyć, że przepisy ustawy w sposób kompleksowy regulują zasady przyznawania świadczenia nazwanego "rekompensatą", w tym przede wszystkim okoliczności usprawiedliwiające jego dochodzenie, wysokość świadczenia, krąg osób uprawnionych oraz termin, w jakim należało złożyć wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Ustawa reguluje ponadto w pewnym zakresie postępowanie dowodowe, wskazując w art. 6 zakres niezbędnego współdziałania strony ubiegającej się o rekompensatę w odniesieniu do gromadzenia materiału dowodowego. Należy jednak w tym miejscu zaznaczyć, że przepis ten nie statuuje zamkniętego katalogu dowodów i środków dowodowych, ani reguł wedle których dowody te należy oceniać. Skoro z przepisów ustawy nie wynikają żadne "korzystne" dla strony reguły dowodowe, to obowiązuje tu zasada, że co do zasady ciężar dowodu spoczywać będzie na organie administracyjnym, ale nie oznacza to, że strona od tego zadania (poszukiwania dowodów) jest zwolniona. Strona ta, w swoim dobrze rozumianym interesie, powinna wykazywać dbałość o przedstawienie właściwych i przekonywających środków dowodowych. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy to strona jest inicjatorem postępowania administracyjnego, w wyniku którego ma zapaść decyzja rozstrzygająca o jej uprawnieniach. Dodać należy, że dowód z przesłuchania strony ma jedynie posiłkowy charakter, mimo że przeprowadzając ten dowód organ ma obowiązek pouczyć stronę m.in. o odpowiedzialności za fałszywe zeznania (art. 86 zd. 2 k.p.a.). Stosowany jest jednak wyjątkowo, w celu ewentualnego uzupełnienia zgromadzonego materiału dowodowego. Biorąc jednak pod uwagę, że skarżąca nie przedstawia żadnego dowodu potwierdzającego tytuł własności K. S. do przedmiotowej nieruchomości, jej zeznania na tę okoliczność jako pozbawione bezstronności - jako strony zainteresowanej wynikiem sprawy nie mogą stanowić dowodu przesądzającego. Powyższe dotyczy również pisma K. S. z [...] grudnia 1966 r. Zauważyć też trzeba, że rekompensata, o której mowa w ustawie, jest świadczeniem realizowanym ze środków publicznych i chociażby z tego powodu ustalenia faktów uzasadniających wypłatę świadczenia muszą być oparte na rzetelnym i weryfikowalnym materiale dowodowym. Postulowana w skardze, a wynikająca z art.7 k.p.a. zasada uwzględniania słusznego interesu obywatela (strony) nie zakłada, w takim stanie rzeczy, konieczności przyznawania prymatu tego indywidualnego interesu nad interesem publicznym, co miałoby przejawiać się w liberalnym traktowaniu ewentualnych braków materiału dowodowego, czy też wyjaśnianiu możliwych sprzeczności na korzyść strony i to tylko z tego powodu, że w materii związanej z dochodzeniem rekompensat występują naturalne trudności w dokumentowaniu okoliczności związanych z posiadanym i pozostawionym majątkiem. Nie można zatem również mówić o naruszeniu przez organy orzekające podstawowych zasad ustrojowych Rzeczypospolitej Polskiej, biorąc w szczególności pod uwagę, że prawo do rekompensaty ma charakter bardziej socjalny niż odszkodowawczy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.