III FZ 219/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2026 r., sygn. akt I SPP/Gl 7/25 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu w sprawie ze skargi K.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 17 października 2024 r., nr 2401-IEE.7192.489.2024.4/AZ w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia: odrzucić zażalenie.

Zarządzeniem z 3 listopada 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 7/25 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pozostawił bez rozpoznania wniosek K.M. o przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi ww. strony na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 17 października 2025 r., nr 2401-IEE.7192.489.2024.4/AZ, w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Postanowieniem z 2 lutego 2026 r., sygn. akt I SPP/Gl 7/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił sprzeciw Skarżącej od zarządzenia starszego referendarza sądowego z 3 listopada 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 7/25. Na powyższe postanowienie, pismem z 27 lutego 2026 r., Skarżąca złożyła zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, jako niedopuszczalne, podlega odrzuceniu. Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy, zaznaczyć należy, że jej przedmiotem było pozostawienie bez rozpoznania wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy, z tym zastrzeżeniem, że zarządzenie w tej sprawie wydał starszy referendarz sądowy (zarządzenie z 3 listopada 2025 r., sygn. akt I SPP/Gl 7/25). Zarządzenie to uprawomocniło się na skutek odrzucenia przez wojewódzki sąd administracyjny sprzeciwu Skarżącej (postanowienie z 2 lutego 2026 r., sygn. akt I SPP/Gl 7/25). Od tego ostatniego orzeczenia Skarżąca wywiodła zażalenie, które w pierwszej kolejności poddać należy kontroli wstępnej, co oznacza sprawdzenie przez sąd dopuszczalności zażalenia w niniejszej sprawie. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga z kolei ustalenia, czy NSA posiada w ogóle kognicję do merytorycznego rozpoznawania zażaleń na postanowienia sądu odrzucające sprzeciw od zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z treścią 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. W myśl § 2 sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś § 3 p.p.s.a. tego przepisu jeżeli nie wniesiono sprzeciwu albo wniesiony sprzeciw został prawomocnie odrzucony, zarządzenia i postanowienia, o których mowa w § 1, mają skutki prawomocnego orzeczenia sądu. Zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zarządzeniem, o którym mowa w art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a., a zatem podlega kontroli w trybie sprzeciwu przewidzianego w art. 259 § 1 p.p.s.a. Z kolei, wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy działa w charakterze instancji odwoławczej. Dotyczy to również kontroli wstępnej sprzeciwu na poziomie formalnym, co prowadzi do wniosku, że postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucające sprzeciw od zarządzenia referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest prawomocne i nie przysługuje na nie zażalenie. Należy bowiem zauważyć, że zarówno w art. 194 § 1 p.p.s.a., jak i żadnym innym przepisie tej ustawy, ustawodawca nie zawarł podstawy prawnej do wniesienia zażalenia na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w przypadku odrzucenia sprzeciwu na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a. Konsekwencją proceduralną tych ustaleń jest to, że ewentualne zaskarżenie zażaleniem postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego odrzucającego sprzeciw skutkować powinno odrzuceniem zażalenia z uwagi na niedopuszczalność tego środka zaskarżenia. Z tego względu, skoro w rozpoznawanej sprawie Skarżącej nie przysługiwało uprawnienie do zaskarżenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, odrzucającego sprzeciw od zarządzenia starszego referendarza sądowego o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie Skarżącej odrzucił. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.