III FZ 514/25

Dnia 4 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 397/25 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W.T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 28 marca 2025 r., nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 397/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu obrazę przepisów postępowania mającą istotny wpływ na jego treść, a mianowicie: art. 87 § 1 p.p.s.a w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przywrócenia terminu do złożenia skargi, a w szczególności ustalenie, że wniosek taki został złożony po upływie terminu, w sytuacji gdy prawidłowa ocena okoliczności ujawnionych w sprawie, a w szczególności rzeczywistego terminu zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu go wniesienia skargi, prowadzi do wniosku przeciwnego. Wskazując powyższe wniesiono wnoszę o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 28 marca 2025 r.. Jednocześnie pełnomocnik wniosła o: 1. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: kserokopii potwierdzenia zawiadomienia Okręgowej Rady Adwokackiej w L. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego na okoliczność, że zawiadomienie to nie zostało odebrane przeze nią osobiście; 2. karty informacyjnej leczenia szpitalnego ojca na okoliczność powodów i okresu jego hospitalizacji, stanu jego zdrowia, jak również przyczyn niezłożenia wniosku o przywrócenie terminu we wcześniejszym okresie; 2. rozpoznanie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżąco; Ponadto wniosła o przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu według norm prawem przepisanych. Oświadczyła, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku o przywrócenie terminu należy przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. W ocenie NSA, Sąd I instancji słusznie przyjął, że pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy nie dochował należytej staranności w prowadzeniu powierzonych mu spraw jak należałoby tego oczekiwać od profesjonalnego pełnomocnika. W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że wobec bezspornego faktu doręczenia pełnomocnikowi (na adres jego kancelarii) pisma ORA z 20 maja 2025 r. (zawiadomienia o ustanowieniu go pełnomocnikiem strony skarżącej) w dniu 23 maja 2025 r., to ten właśnie dzień należy uznać za wyznaczający początek biegu terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Nie można przyjąć - za pełnomocnikiem - że ocenę tę zmienia fakt, iż jak twierdzi pełnomocnik - z uwagi na okoliczność hospitalizacji ojca (która zresztą nie została potwierdzona żadnym zaświadczeniem lekarskim) - wiedzę na temat ustanowienia go pełnomocnikiem z urzędu w sprawie powziął dopiero 29 maja 2025 r., gdyż od 23 maja 2025 r. do 28 maja 2025 r. był nieobecny w kancelarii i nie mógł zapoznać się z treścią pisma ORA. Podkreślić trzeba, że skoro - jak wynika z pisma ORA z 27 maja 2025 r. - pismo z 20 maja 2025 r. o wyznaczeniu na pełnomocnika dla strony zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 23 maja 2025 r., to fakt, iż zapoznała się ona z tym pismem faktycznie później nie ma znaczenia dla ustalenia opisanego wyżej racjonalnego terminu do wniesienia skargi. Okoliczność pobytu w szpitalu nie dotyczyła samej osoby pełnomocnika, lecz członka jego rodziny. Z uwagi na opisany wyżej wyjątkowy charakter instytucji przywrócenia terminu, konieczność zastosowania wobec pełnomocnika strony podwyższonego miernika staranności oraz fakt, że pobyt w szpitalu nie dotyczył jego osoby, obowiązkiem pełnomocnika było uwiarygodnić, dlaczego powyższa okoliczność wyłączała w sposób obiektywny możliwość zapoznania się z treścią zawiadomienia ORA, które zostało doręczone na adres jego kancelarii 23 maja 2025 r. (co potwierdza zarówno pełnomocnik, jak i pismo ORA z 27 maja 2025 r. - k. 27 akt I SPP/Lu 32/25). Tego jednak pełnomocnik nie uczynił we wniosku. Niewątpliwie zaś na profesjonalnie działającym pełnomocniku spoczywa obowiązek takiego zorganizowania swojej pracy oraz pracy osób z nim współpracujących (w tym pracowników jego kancelarii), aby w razie jego nieobecności w sposób prawidłowy prowadzone były wszystkie sprawy jemu powierzone. Nawet gdyby przyjąć, że opisana okoliczność pobytu w szpitalu osoby bliskiej wobec pełnomocnika stanowiła obiektywną przeszkodę w zapoznaniu się przez niego z wskazanym zawiadomieniem (czego jednak przy uwzględnieniu podwyższonego miernika wymaganej staranności nie sposób jest stwierdzić), to prowadzi to jedynie do tego, że pełnomocnik strony zapoznał się z decyzją ORA wyznaczającą go na pełnomocnika 29 maja 2025 r. W żaden sposób nie zostało zaś we wniosku wytłumaczone jakie obiektywne okoliczności uniemożliwiły pełnomocnikowi zapoznanie się z aktami sprawy w Sądzie oraz sporządzenie i złożenie skargi w pozostałej do upływu części omawianego terminu 30 dni od dnia doręczenia mu zawiadomienia o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony skarżącej w niniejszej sprawie, to jest w okresie od 29 maja 2025 r. do 23 czerwca 2025 r. Pełnomocnik strony nie podał jakiegokolwiek powodu, który dawałby podstawy do stwierdzenia, że zaistniała nieusuwalna przeszkoda do podjęcia tychże czynności w celu zabezpieczenia możliwości skutecznego wniesienia skargi w imieniu strony skarżącej. Skoro ustanowiono w ramach prawa pomocy profesjonalnego pełnomocnika do świadczenia dla skarżącego zastępstwa procesowego w sprawie, to niezależnie od jej toku, zasadniczym obowiązkiem pełnomocnika było zapoznanie się ze sprawą poprzez poznanie akt sprawy. Tego podstawowego obowiązku pełnomocnik zaniechał i wobec tego dopuścił się niedbalstwa w prowadzeniu sprawy a zatem nie jest możliwe przywrócenie mu terminu. Zgodnie z przyjętą linią, prowadzący jednoosobową kancelarię profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę kancelarii, by w każdym czasie można było dokonać czynności niezbędnych do ochrony interesów swego mocodawcy oraz zabezpieczyć się przed ujemnymi następstwami tego rodzaju sytuacji, która wystąpiła w przedmiotowej sprawie (zob. postanowienie NSA z dnia 15 listopada 2024 r., sygn. akt III FZ 343/24). Pełnomocnik nie przedstawił nawet zaświadczenia dotyczącego pobytu swojego ojca w szpitalu w celu uprawdopodobnienia zaistniałej sytuacji. W powyższych okolicznościach prawidłowo Sąd I instancji odmówił pełnomocnikowi skarżącego na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 87 § 2 P.p.s.a. przywrócenia terminu. Odnośnie podnoszonej daty na stronie 4 uzasadnienia wyroku, to wyjaśnić należy, że Sąd pierwszej instancji wskazał na termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie zachodzi więc podnoszona przez pełnomocnika wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia i sentencji uniemożliwiająca kontrolę orzeczenia. W kwestii zaś dopuszczenia dowodów, to: po pierwsze kserokopia potwierdzenia zawiadomienia z ORA o wyznaczeniu pełnomocnikiem potwierdza datę wskazaną przez Sąd pierwszej instancji, po drugie pełnomocnik nie przedłożyła karty informacyjnej leczenia szpitalnego ojca, po trzecie wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie został uzasadniony. Do orzeczenia o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w ramach udzielonego z urzędu prawa pomocy właściwy jest Sąd pierwszej instancji, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. to do tego Sądu należy rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy, z którym wiąże się obowiązek wypłaty stosownego wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.