Sygnatura
III SA/Gl 307/26
III SA/Gl 307/26 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2026-05-05
Wynik
Stwierdzono nieważność uchwały w całości
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
- Data orzeczenia
- 5 maja 2026
- Prawomocne
- nie
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Adam Gołuch, Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2026 r. sprawy ze skargi A. J. na uchwałę Rady Miejskiej we W. z dnia 17 lutego 2026 r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnej Rady Miejskiej we W. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Rada Miejska we W. (dalej; organ; Rada) - na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 365 ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz art. 383 § 1 pkt 2 oraz § 2 ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1277 ze zm., dalej k.w.) – podjęła 17 lutego 2026 r. uchwałę nr [...] w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej Rady Miejskiej we W. A. J. (dalej: strona; skarżąca; Radna). W § 1 tej uchwały Rada stwierdziła wygaśnięcie mandatu radnej Rady Miejskiej we W. A. J., w związku utratą prawa wybieralności, a w § 2 wskazano, że uzasadnienie stanowi załącznik do niniejszej uchwały. Natomiast w § 3 orzeczono, że uchwałę doręcza się niezwłocznie zainteresowanemu i przesyła Wojewodzie Śląskiemu i Komisarzowi Wyborczemu. Natomiast § 4 stanowi, że wykonanie uchwały powierza się Przewodniczącemu Rady Miejskiej we .. W uzasadnieniu uchwały Rada przywołała art. 383 § 1 pkt 2 k.w., zgodnie z którym wygaśnięcie mandatu następuje w przypadku utraty prawa wybieralności, które posiada osoba stale zamieszkująca na obszarze działania danej rady. Zgodnie z art. 5 pkt 9 k.w. w zw. z art. 25 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. z 25 lipca 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.; dalej: k.c.), przez stałe zamieszkanie należy rozumieć przebywanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Na pojęcie to składają się, jak dalej wskazał organ, dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie: fizyczne przebywanie oraz zamiar stałego pobytu, rozumiany jako skoncentrowanie w tym miejscu swoich spraw życiowych. Rada przywołała również okoliczności, które zainicjowały prowadzone postępowanie, a w szczególności fakt, że jego podstawą był wniosek mieszkańców sołectwa R., wskazujący na brak faktycznego związku Radnej z Gminą W. (dalej również: Gmina) oraz brak realizacji obowiązków mandatowych. Zwrócono następnie uwagę, że w celu wyjaśnienia sprawy Komisja Rewizyjna i Komisja do Spraw Społecznych podjęły czynności sprawdzające. Zgodnie z art. 383 § 3 k.w., Radnej umożliwiono również złożenie wyjaśnień i odniesienie się do sprawy wzywając ją na posiedzenia w dniach 3 lutego 2026 r. oraz 10 lutego 2026 r. Radna nie stawiła się w żadnym z terminów osobiście. Zgromadzony materiał dowodowy, w ocenie organu, wskazuje, że Radna nie spełnia przesłanki stałego zamieszkiwania w Gminie W. ze względu na: (1) brak centrum aktywności życiowej w kraju: analiza oświadczeń majątkowych Radnej wykazuje dochody zarówno w walucie obcej, jak i w złotówkach. Kluczowe jest, zdaniem organu, że w dokumencie tym brak jest wskazania jakiegokolwiek miejsca oraz oznaczonego adresu zatrudnienia na terenie Polski. Brak określenia pracodawcy oraz adresu wykonywania pracy na terytorium kraju potwierdza, że jej centrum aktywności zawodowej znajduje się poza granicami Gminy; (2) naruszenie Regulaminu Rady Gminy: Zgodnie z Rozdziałem VI § 44 pkt 2 Regulaminu Rady (Statutu Gminy), radny ma obowiązek zgłosić swoją nieobecność co najmniej 7 dni przed sesją. Następnie organ ocenił materiał dowodowy przedłożony przez Radną i doszedł do następujących konkluzji, a mianowicie praca Radnej miała charakter zdalny i okazjonalny, jak również zwrócono uwagę na sezonowość zaangażowania (m.in. udział w wydarzeniach takich jak Mikołajki ma charakter okresowy i nie potwierdza codziennej koncentracji spraw życiowych w Gminie). Następnie organ zwrócił uwagę na brak woli wyjaśnienia sprawy: zignorowanie dwukrotnego wezwania do osobistego złożenia wyjaśnień, które "interpretuje się jako brak możliwości wykazania, że Gmina W. jest jej rzeczywistym centrum życiowym". W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (WSA w Gliwicach) strona domagała się: (1) stwierdzenie nieważności w całości zaskarżonej uchwały; (2) wstrzymania wykonania uchwały; (3) zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Podniosła następujące zarzuty, a mianowicie naruszenie: 1. art. 383 § 1 pkt 2 k.w. w związku z art. 5 pkt 9 k.w. oraz w ścisłym związku z art. 25 k.c. poprzez ich elementarnie błędną wykładnię systemową i celowościową oraz niewłaściwe, instrumentalne zastosowanie. Naruszenie to polega na bezpodstawnym, arbitralnym uznaniu, iż skarżąca trwale utraciła prawo wybieralności w gminie wskutek rzekomej utraty stałego miejsca zamieszkania na terytorium Gminy W., podczas gdy z obiektywnego, udokumentowanego stanu faktycznego wyłania się obraz zgoła odmienny; 2. art. 383 § 1 k.w. w związku z przepisami statutu i regulaminu Rady Gminy poprzez niedopuszczalne, prawotwórcze kreowanie przez organ stanowiący nowych, całkowicie pozaprawnych przesłanek wygaszania mandatu radnego. Naruszenie to sprowadza się do usiłowania zastosowania najsurowszej kary ustrojowej za rzekome, czysto formalne naruszenie regulaminu organu (twierdzenia o nieusprawiedliwionych absencjach na sesjach z powodu podróży zagranicznych), wbrew bezwzględnie obowiązującej zasadzie, że zamknięty katalog z art. 383 k.w. wyczerpuje przyczyny utraty mandatu i nie mieści w sobie uprawnienia rady do wygaszania mandatu z powodu niesubordynacji czy też niestawiennictwa radnego wywołanego pracą w delegacji; 3. art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 7 listopada 2025 r., Dz.U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.), art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. mających powszechne, odpowiednie zastosowanie w postępowaniach organów jednostek samorządu terytorialnego skutkujących wydaniem aktu administracyjnego, poprzez: drastyczne zaniechanie elementarnego, wszechstronnego i obiektywnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz niewytłumaczalne braki w postępowaniu dowodowym po stronie rady; cyniczną, wybiórczą i dowolną ocenę obszernego materiału dowodowego przedłożonego przez skarżącą. W uzasadnieniu skargi argumentowano, że działanie Rady Miejskiej we W. w niniejszej sprawie nosi znamiona wyjątkowo jawnego, politycznego nadużycia kompetencji ustrojowych. Suwerenna decyzja wielkiej części mieszkańców okręgu wyborczego, zdaniem skarżącej, została brutalnie storpedowana na bazie niepotwierdzonych plotek, cynicznych pomówień wysuwanych przez politycznych oponentów na czele z lokalnymi decydentami sołeckimi i drastycznej manipulacji w sferze procesów dowodowych. Ochrona woli i suwerenności narodu jako wyborcy, w ocenie strony, zmusza wymiar sprawiedliwości do surowej weryfikacji poczynań rad, które próbują pozbywać się niewygodnych dysydentów tylnymi drzwiami pseudo-prawnych regulacji. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wskazał, że zaskarżona uchwała jest w pełni zgodna z prawem, a jej podjęcie było konieczne z uwagi na ochronę interesu publicznego. Mandat radnego, jak dalej zauważono, może sprawować wyłącznie osoba spełniająca ustawowe kryteria, w tym wymóg stałego zamieszkiwania na obszarze działania danej rady. Natomiast na rozprawie 5 maja 2026 r. pełnomocnik organu złożył wniosek o uwzględnienie skargi jako zasadnej. Podniósł, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób niewystarczający, a opieranie się w trakcie postępowania na zeznaniach pani sołtys nie może być decydujące, ponieważ jest ona żywotnie zainteresowana utratą mandatu przez skarżącą i chce startować w wyborach uzupełniających do Rady. Na pytanie Sądu jaka jest wysokość absencji skarżącej na posiedzeniach Rady pełnomocnik organu wskazał, że takiej wiedzy nie posiada. Zaznaczył jedynie, że skarżąca uczestniczy w posiedzeniach Rady (vide: protokół rozprawy z 5 maja 2026 r., karta nr 128 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W sprawach dotyczących uchwały o wygaśnięciu mandatu radnego przewidziany został specjalny tryb zaskarżenia, uregulowany w art. 384 Kodeksu wyborczego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 1277 ze zm., dalej k.w.), stanowiący lex specialis w stosunku do ogólnej regulacji zaskarżania uchwał rady gminy, zawartej w art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U.z 2025 r. poz. 1153). Zgodnie z art. 384 § 1 k.w. od uchwały rady i postanowienia komisarza wyborczego o wygaśnięciu mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w art. 383 § 1 pkt 2-5 i 7, zainteresowanemu, czyli radnemu, przysługuje skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia uchwały albo postanowienia. Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który stwierdził wygaśnięcie mandatu. Wygaśnięcie mandatu radnego następuje z dniem uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego (§ 3). W rozpoznawanej sprawie termin do zaskarżenia uchwały Rady Miejskiej we W. z 17 lutego 2026 r. nr [...] w sprawie wygaszenia mandatu radnego został zachowany. Uchwała została bowiem doręczona skarżącej 25 lutego 2026 r., skarga zaś została wniesiona do organu 4 marca 2026 r. (vide: karta nr 86 akt sądowych). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest uchwała Rady Miejskiej we W. stwierdzająca wygaśnięcie mandatu skarżącej, będącą radną, z powodu utraty prawa wybieralności. Z jej uzasadnienia wynika, że strona utraciła prawo wybieralności, gdyż jej centrum życiowe nie znajduje się na obszarze Gminy W. W tym miejscu podnieść należy, że art. 383 § 1 k.w. wskazuje przyczyny wygaśnięcia mandatu radnego, a wśród nich wymienioną w pkt 2 przesłankę utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. W myśl art. 383 § 2 k.w., wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 2 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3, 5 i 7, stwierdza rada, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Z kolei z art. 11 § 1 pkt 5 k.w. wynika, że prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego posiada osoba mająca prawo wybierania tych organów. Natomiast prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) w wyborach do rady gminy posiada obywatel polski, obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim oraz obywatel Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy (art. 10 § 1 pkt 3 lit. a k.w.). Z powyższych uregulowań wynika zatem, że zarówno dla czynnego jak i biernego prawa wyborczego istotne znaczenie ma miejsce zamieszkania. Definicję "stałego zamieszkiwania" zawarto natomiast w art. 5 pkt 9 k.w., który przez to pojęcie rozumie zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu. Definicja ta zbliżona jest do pojęcia miejsca zamieszkania osoby fizycznej, o którym mowa w art. 25 Kodeksu cywilnego - jest to miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Czynnikiem wyróżniającym jest konieczność wskazania adresu w określonej miejscowości (art. 5 pkt 9 k.w). O miejscu zamieszkania dla określenia praw wyborczych decydują zatem dwie przesłanki faktyczne, które muszą wystąpić łącznie: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości pod wskazanym adresem (corpus, tj. czynnik zewnętrzny) i zamiar stałego pobytu (animus, tj. czynnik wewnętrzny). Na stałość pobytu w danej miejscowości wskazuje skupienie w niej życiowej aktywności, związanej z pracą czy rodziną, jednakże zamiar stałego pobytu ma charakter subiektywny, w związku z czym jego ustalenie może powodować trudności. Z tego powodu dla oceny miejsca stałego pobytu nie należy kierować się wyłącznie oświadczeniami osoby zainteresowanej. Konieczne jest też uwzględnienie okoliczności zewnętrznych mogących świadczyć o tym, że dana osoba rzeczywiście zamierza stale przebywać w tej miejscowości (por. wyrok NSA z 9 kwietnia 2013 r., II OSK 479/13, LEX nr 1337428, A. Kisielewicz (w:) Kodeks wyborczy. Komentarz, LEX 2014). Co należy zaznaczyć, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego szeroko podkreśla się, że legitymację do sprawowania mandatu radnego stanowi wola mieszkańców podstawowej jednostki samorządu, wyrażona w głosowaniu powszechnym. W procedurze wygaszania mandatu pochodzącego z wyborów powszechnych, stosując normy określające przesłanki jego wygaśnięcia w określonym stanie faktycznym, trzeba zawsze mieć na uwadze, że wykładnia tych norm prowadząca w efekcie do utraty mandatu, a zwłaszcza swoisty rygoryzm procedury wygaszania mandatu, dotyczą nie tylko biernego prawa wyborczego radnego, ale również czynnego prawa wyborczego mieszkańców, gdyż akt wyborczy jest unicestwiany, w tym wypadku, uchwałą rady. Instytucja wygaśnięcia mandatu nie może zatem prowadzić do pochopnego i niezgodnego z prawem zniweczenia wartości podstawowej dla funkcjonowania społeczności lokalnej, jaką jest wybór członków organu stanowiącego w wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 listopada 1998 r., K. 39/97, OTK ZU nr 6/1998, poz. 99 przywołany np. w uzasadnieniu wyroku NSA z 26 lutego 2015 r., II OSK 3229/14, Legalis nr 1248343). Dlatego też, choć przy podejmowaniu uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organ uchwałodawczy, jakim jest rada, nie prowadzi postępowania administracyjnego, to jednak – co z uwagi na okoliczności sprawy wymaga podkreślenia Sądu – nie zwalnia to Rady z obowiązku ustalenia w sposób obiektywny i niebudzący wątpliwości, czy radny zamieszkuje stale w gminie i czy w tym miejscu stałego zamieszkania faktycznie koncentruje się jego życie osobiste i rodzinne. Zatem Rada winna przede wszystkim zgromadzić niezbędne dokumenty i przeprowadzić ewentualnie inne dowody, a następnie, zgodnie z zasadami demokratycznego państwa prawnego, obiektywnie je ocenić. Kontrolując zaskarżoną uchwałę Sąd stwierdził natomiast, że Rada Miejska we W. nie sprostała ww. wymaganiom i poprzez brak czynności weryfikujących (własnych ustaleń) nie uprawdopodobniła w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie skarżącej wystąpiła przesłanka z art. 383 § 1 pkt 2 k.w. obligująca Radę do podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu skarżącej z powodu utraty prawa wybieralności. Z uzasadnienia uchwały wynika, że postępowanie w sprawie wygaśnięcia mandatu Radnej wszczęto w związku "z uzasadnionymi wątpliwościami co do posiadania przez nią prawa wybieralności w Gminie W.". Podstawą był wniosek mieszkańców sołectwa R., wskazujący na brak faktycznego związku radnej z Gminą oraz brak realizacji obowiązków mandatowych. Natomiast z kontrolowanych akt administracyjnych wynika, że postępowanie sprawdzające wszczęto "w kontekście zarzutów zawartych w piśmie Wojewody Śląskiego z 19 stycznia 2026 r." (vide: opinia prawna z 3 lutego 2026 r.). Jednakże w aktach sprawy brak jest ww. dokumentów, w szczególności pisma organu nadzoru lub wniosku (petycji) mieszkańców sołectwa R. Zgodnie z art. 383 § 2 k.w. wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 2 - z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 3, 5 i 7 k.w., stwierdza rada, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Natomiast brak dokumentów źródłowych wskazujących na datę zaistnienia przyczyny dla której wszczęto postępowanie, a następnie wydano zaskarżoną uchwałę nie pozwala na dokonanie oceny, czy ww. termin materialny został przez organ dochowany, czy też nie. W uzasadnieniu uchwały nie odniesiono się do ww. kwestii, a zatem nie wiadomo, czy zaskarżoną uchwałę podjęto w terminie, czy też uprawnienie Rady wygasło. Zdaniem Sądu tego typu uchybienie stanowi o istotnym naruszeniu prawa. Należy zauważyć, że z treści uzasadnienia zaskarżonej uchwały wynika, że Rada w głównej mierze oparła się na materiale zgromadzonym w postępowaniu administracyjnym, które zainicjowane było bliżej niesprecyzowanym wnioskiem mieszkańców sołectwa R.. Z akt administracyjnych, w tym opinii prawnej z 3 lutego 2026 r. wynika, że przyczyną prowadzonego postępowania stanowiło pismo organu nadzoru z 19 stycznia 2026 r. lecz do tej informacji organ w ogóle nie odniósł się w uzasadnieniu kontrolowanej uchwały. Istnieje również sprzeczność pomiędzy dokumentami zgromadzonymi w aktach administracyjnych a uzasadnieniem zaskarżonej uchwały. Poza tym, o ile postępowanie zostało wszczęte na skutek częstej absencji Radnej, to organ nie poczynił żadnych ustaleń w zakresie ustalenia jej zakresu, brak jest zupełnie odniesienia do częstotliwości udziału strony na sesjach Rady w uzasadnieniu kontrolowanej uchwały. Również na pytanie Sądu zadane na rozprawie 5 maja 2026 r. pełnomocnik organu nie był w stanie wskazać w jakich dniach, czy w jakim stosunku procentowym skarżąca nie stawiała się na posiedzenia Rady, a dalej czy była na nie prawidłowo zawiadamiana. W tym zakresie kontrolowana uchwała jest, w ocenie Sadu, zupełnie nieweryfikowalna. Sąd nie znalazł żadnego materiału dowodowego w kontrolowanych aktach administracyjnych, który pozwalałby na zweryfikowanie częstotliwości absencji strony na posiedzeniach Rady. Tymczasem – jak wynika z wcześniejszych wywodów Sądu – postępowanie wyjaśniające w tym zakresie powinno być dogłębne. Do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczna jest bowiem pewność, że radny rzeczywiście utracił prawo wybieralności. Poza tym Rada nie poczyniła żadnych własnych ustaleń, aby w sposób niebudzący wątpliwości dowieść, że skarżąca rzeczywiście nie ma stałego miejsca zamieszkania na terenie Gminy, na co też słusznie zwrócił uwagę strona w skardze. Praca zdalna (hybrydowa), czy okresowe wyjazdy służbowe skarżącej za granicę (Szwajcaria) nie świadczą jeszcze same przez siebie, że strona w ten sposób utraciła prawo wybieralności. Chodzi bowiem również o częstotliwość i długotrwałość tego typu wyjazdów, które to fakty oceniane wszechstronnie nie pozwalają stwierdzić, że rzeczywistym miejscem przebywania strony jest Gmina W. W tym zakresie, biorąc pod uwagę wyjątkowość procedury zmierzającej do wygaśnięcia mandatu Radnej, nie można opierać się na przypuszczeniach, czy domysłach. To organ ma przeprowadzić wszechstronne postępowanie wyjaśniające w tej kwestii, zebrać materiał dowodowy i następnie dokonać jego oceny, a konkluzje przedstawić w uzasadnieniu uchwały ze wskazaniem jakie dowody i dlaczego zadecydowały o potrzebie wygaśnięcia mandatu Radnej. Wyżej wymienione obowiązki organu, w kontrolowanej sprawie, nie zostały jednak przeprowadzone. Uzasadnienie uchwały, w tym zakresie, praktycznie uchyla się spod kontroli Sądu administracyjnego. Rada w sposób nieuprawniony utożsamiła również, że brak wskazania przez stronę w oświadczeniu majątkowym zatrudnienia na terenie Polski świadczy o braku centrum aktywności w Polsce, a dalej o utracie prawa wybieralności. Zdaniem Sądu tego typu stwierdzenie, w okolicznościach kontrolowanej sprawy, jest za daleko idące zwłaszcza, jeśli dostrzeże się argumentację Radnej co do charakteru i sposobu wykonywanej przez nią pracy o charakterze hybrydowym (vide: protokół rozprawy z 5 maja 2026 r.; wyjaśnienia Radnej z 10 lutego 2026 r.). Co istotne organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w wyżej wymienionym zakresie, w szczególności co do charakteru pracy Radnej. W tym miejscu powtórzyć należy utrwalony pogląd, zgodnie z którym, pozbawienie mandatu uzyskanego w drodze demokratycznych wyborów stanowi ingerencję w materię praw konstytucyjnie chronionych. Zasadą jest, że im bardziej drastyczne (co do przedmiotu, zakresu, sposobu czy skutków) jest wkroczenie władzy w materię konstytucyjnie chronionych praw podstawowych, tym bardziej rygorystycznym przesłankom powinna podlegać procedura tej ingerencji (por. wyrok NSA z 15 listopada 2012 r., II OSK 2094/12; wyrok WSA we Wrocławiu z 3 sierpnia 2023 r., III SA/Wr 194/23, Legalis nr 2971202; wyrok NSA z 14 maja 2024 r., III OSK 2683/23, Legalis nr 3082975). W konsekwencji uznać należy, że choć jak wynika z akt administracyjnych sprawy Rada Miejska we W. sprostała wymogowi, o którym mowa w art. 383 § 3 k.w., gdyż umożliwiła skarżącej złożenie wyjaśnień w sprawie (posiedzenia w dniach 3 lutego 2026 r. oraz 10 lutego 2026 r.), to jednak nie sposób przyjąć, aby dokonała wyczerpujących ustaleń potwierdzających – w sposób niebudzący wątpliwości – że skarżąca utraciła prawo wybieralności, gdyż "jej centrum życiowe nie znajduje się na obszarze Gminy W.". Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 16 marca 2026
- Symbol z opisem
- 6262 Radni 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
- Skarżony organ
- Rada Miasta
- Sędziowie
- Adam Gołuch Adam Pawlyta /sprawozdawca/ Marzanna Sałuda /przewodniczący/
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny